Glütensiz Diyet Hashimoto’ya İyi Gelir mi?

Hashimoto hastaları arasında en çok konuşulan konulardan biri glütensiz diyettir. Sosyal medyada ve bazı kitaplarda glütenin Hashimoto’yu tetiklediği, glüteni bırakmanın ise hastalığı durdurabileceği iddia edilmektedir. Bu sayfada glüten ile Hashimoto arasındaki ilişkiyi bilimsel kanıtlar ışığında ele alıyoruz.

Glüten nedir?

Glüten; buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Ekmek, makarna, bulgur, irmik ve birçok hazır gıdada bulunur.

Hashimoto ve çölyak hastalığı arasındaki bağlantı

Çölyak hastalığı, glütenin ince bağırsakta bağışıklık sistemi kaynaklı hasara yol açtığı otoimmün bir hastalıktır. Otoimmün hastalıklar birbiriyle ilişkili olabildiği için:

• Hashimoto hastalarında çölyak hastalığı, genel topluma göre daha sık görülür.
• Çölyak hastalarında da Hashimoto daha sık görülür.

Bu bağlantı gerçektir ve önemlidir. Ancak bu, her Hashimoto hastasının glüteni bırakması gerektiği anlamına gelmez.

Çölyak testi kimlere yapılmalı?

Şu durumlardaki Hashimoto hastalarında çölyak testi yapılması uygun olabilir:

• İshal, karın şişkinliği, gaz, karın ağrısı
• Açıklanamayan demir eksikliği veya kansızlık
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Levotiroksin dozunun sürekli artırılmak zorunda kalınması veya TSH’nin dengelenememesi (çölyak ilaç emilimini bozabilir)
• Kemik erimesi
• Ailede çölyak hastalığı

Önemli: Çölyak testi yaptırmadan önce glüteni bırakmayın. Test, glüten tüketilirken yapılmalıdır; aksi halde sonuç yanlış negatif çıkabilir.

Çölyak hastalığı olan Hashimoto hastaları

Bu hastalar için ömür boyu sıkı glütensiz diyet gereklidir. Glütensiz diyet:

• Bağırsak hasarını iyileştirir.
• Levotiroksin emilimini düzeltir; bazı hastalarda doz ihtiyacı azalır.
• Bazı çalışmalarda tiroid antikorlarında da azalma görülmüştür.

Çölyak hastalığı olmayan Hashimoto hastaları

Bilimsel kanıtlar şunu göstermektedir:

• Çölyak hastalığı olmayan Hashimoto hastalarında glütensiz diyetin hastalığın seyrini değiştirdiğine, hipotiroidiyi önlediğine veya iyileştirdiğine dair güçlü bir kanıt yoktur.
• Az sayıda küçük çalışmada antikorlarda hafif azalma bildirilmiştir; ancak bu çalışmalar sınırlıdır ve klinik önemi belirsizdir.
• Uluslararası kılavuzlar, çölyak olmayan Hashimoto hastalarına rutin glütensiz diyet önermemektedir.

Bazı kişiler glüteni azalttıklarında kendilerini daha iyi hissettiklerini ifade eder. Bu durum genel beslenme değişikliklerine, işlenmiş gıdaların azalmasına veya glüten dışı nedenlere bağlı olabilir.

Gereksiz glütensiz diyetin dezavantajları

• Besin eksiklikleri: Lif, B vitaminleri, demir ve çinko alımı azalabilir.
• Hazır glütensiz ürünler: Genellikle daha fazla şeker, yağ ve tuz içerir, daha pahalıdır.
• Sosyal zorluklar
• Çölyak tanısının gecikmesi: Testten önce glüten bırakılırsa tanı konamayabilir.
• Yemekle sağlıksız ilişki: Gereksiz kısıtlamalar bazı kişilerde kaygıya yol açabilir.

Sonuç

• Hashimoto’nuz varsa ve çölyak belirtileriniz yoksa, glüteni bırakmanıza gerek yoktur.
• Çölyak şüphesi varsa, glüteni bırakmadan önce test yaptırın.
• Çölyak tanısı alırsanız glütensiz diyet şarttır.
• Glütensiz diyeti denemek istiyorsanız bir diyetisyen eşliğinde yapın.

Ayrıntılar: Hashimoto’da Beslenme, Hashimoto Tiroiditi Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Sık Sorulan Sorular

Glüteni bırakırsam Hashimoto’m geçer mi?
Çölyak hastalığınız yoksa, glüteni bırakmanın Hashimoto’yu geçirdiğine dair kanıt yoktur.

Glüten tiroid ilacımın emilimini etkiler mi?
Glüten doğrudan etkilemez. Ancak tanı konmamış çölyak hastalığı bağırsak hasarı yoluyla ilaç emilimini azaltabilir.

Çölyak testi nasıl yapılır?
Önce kan testiyle (doku transglutaminaz antikoru gibi) tarama yapılır. Pozitifse genellikle endoskopik biyopsiyle doğrulanır.

Glütensiz diyet kilo verdirir mi?
Tek başına kilo verdirmez. Kilo kaybı genellikle genel beslenme değişikliklerine bağlıdır.

Kaynaklar: Dünya Gastroenteroloji Örgütü Çölyak Hastalığı Kılavuzu; Avrupa Çölyak Hastalığı Çalışma Derneği önerileri; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları.