Tiroglobulin Testi ve Tiroid Kanseri Takibi

Tiroglobulin, yalnızca tiroid hücreleri tarafından üretilen bir proteindir. Tiroid hormonlarının yapımında hammadde olarak görev yapar. Tiroglobulin testi, diferansiye tiroid kanseri (papiller ve folliküler kanser) tedavisi sonrasında hastalığın takibinde en önemli kan testidir.

Tiroglobulin neden önemli?

Tiroglobulini yalnızca tiroid hücreleri ürettiği için:

• Tiroid bezi ameliyatla tamamen alınmış ve gerekiyorsa radyoaktif iyotla kalan doku temizlenmişse, kanda tiroglobulin ölçülemeyecek kadar düşük olmalıdır.
• Kanda tiroglobulin ölçülüyorsa veya zamanla yükseliyorsa, vücutta tiroid dokusu veya kanser hücresi kalmış olabileceği düşünülür.

Bu özelliği sayesinde tiroglobulin, ameliyat sonrası takipte bir “tümör belirteci” olarak kullanılır.

Tiroglobulin ne zaman kullanılmaz?

• Tiroid kanseri tanısında: Tiroglobulin düzeyi iyi huylu nodüllerde, guatrda ve normal tiroid bezinde de yüksek olabilir. Bu nedenle bir nodülün kanser olup olmadığını anlamak için kullanılmaz.
• Medüller ve anaplastik kanserde: Bu kanserler tiroglobulin üretmez. Medüller kanser takibinde kalsitonin ve CEA kullanılır. Ayrıntılar: Kalsitonin Testi

Anti-Tg ile birlikte ölçüm şarttır

Kanda anti-tiroglobulin antikoru (anti-Tg) varsa, tiroglobulin ölçümünü bozar ve sonuç yanlış düşük çıkabilir. Bu nedenle:

• Tiroglobulin her zaman anti-Tg ile birlikte ölçülmelidir.
• Anti-Tg pozitif hastalarda tiroglobulin sonucuna güvenilmez; bunun yerine anti-Tg düzeyinin zaman içindeki değişimi takip edilir.

Ayrıntılar: Anti-TPO ve Anti-Tg Antikorları

Uyarılmamış ve uyarılmış tiroglobulin

Tiroid hücreleri TSH tarafından uyarıldığında daha fazla tiroglobulin üretir. Bu nedenle iki tür ölçüm vardır:

• Uyarılmamış (baskılı) tiroglobulin: Hasta levotiroksin kullanırken ölçülür.
• Uyarılmış tiroglobulin: TSH yükseltildikten sonra ölçülür. Bunun için ya rekombinant TSH iğnesi yapılır ya da (artık daha nadiren) levotiroksin bir süre kesilir. Uyarılmış ölçüm, az miktardaki kalıntı dokuyu göstermede daha hassastır.

Günümüzde kullanılan yüksek hassasiyetli tiroglobulin testleri, birçok hastada uyarılmış ölçüme gerek kalmadan güvenilir bilgi verebilmektedir.

Sonuçların yorumu

Yorum, yapılan ameliyatın türüne ve radyoaktif iyot alınıp alınmadığına göre değişir:

Total tiroidektomi ve radyoaktif iyot sonrası

• Tiroglobulin ölçülemeyecek düzeyde, anti-Tg negatif ve boyun ultrasonu normal ise “mükemmel yanıt” kabul edilir. Bu hastalarda tekrarlama riski çok düşüktür.
• Tiroglobulin düşük düzeyde ölçülebiliyorsa “belirsiz yanıt” olarak değerlendirilebilir; takip sürdürülür.
• Tiroglobulin belirgin yüksek veya yükselme eğilimindeyse “biyokimyasal olarak yetersiz yanıt” olarak değerlendirilir ve ek görüntüleme yapılır.

Yalnızca total tiroidektomi (radyoaktif iyot almadan)

Boyunda küçük miktarda normal tiroid dokusu kalabileceği için tiroglobulin düşük düzeyde ölçülebilir. Burada önemli olan tek bir değerden çok, değerin zaman içinde artıp artmadığıdır.

Lobektomi sonrası

Bezin bir yarısı yerinde olduğu için tiroglobulin normal tiroid dokusu tarafından üretilir. Bu hastalarda tiroglobulinin takipteki değeri sınırlıdır; takip esas olarak boyun ultrasonuyla yapılır.

Takip nasıl yapılır?

• Tiroglobulin ve anti-Tg genellikle ameliyattan birkaç ay sonra ve ardından belirli aralıklarla ölçülür.
• Takip mümkünse aynı laboratuvarda ve aynı yöntemle yapılmalıdır; farklı yöntemlerin sonuçları birbiriyle doğrudan karşılaştırılamaz.
• Boyun ultrasonu ile birlikte değerlendirilir.
• Tedaviye iyi yanıt veren hastalarda kontrol aralıkları zamanla uzatılır.

Ayrıntılar: Tiroid Kanseri, Papiller Tiroid Kanseri, Folliküler Tiroid Kanseri

Sık Sorulan Sorular

Tiroglobulinim ölçülemeyecek düzeyde, ne anlama gelir?
Anti-Tg negatif ve ultrason normalse, bu çok iyi bir sonuçtur ve hastalığın tekrarlama riskinin düşük olduğunu gösterir.

Tiroglobulinim hafif yükseldi, kanser geri mi döndü?
Tek bir hafif yükseklik her zaman tekrarlama anlamına gelmez. Değerin zaman içindeki değişimi ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilir.

Neden hep aynı laboratuvara gitmem isteniyor?
Farklı laboratuvarların yöntemleri farklı sonuçlar verebilir. Aynı laboratuvar, değişimleri doğru izlemeyi sağlar.

Nodülüm var, tiroglobulin baktırmalı mıyım?
Hayır. Tiroglobulin nodüllerin kanser olup olmadığını ayırt etmez.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Diferansiye Tiroid Kanseri Kılavuzu; Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO) kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları.