Folliküler Tiroid Kanseri: Tanı, Tedavi ve Takip

Folliküler tiroid kanseri, papiller kanserden sonra en sık görülen ikinci tiroid kanseri türüdür. Papiller kanserle birlikte “diferansiye tiroid kanseri” grubunda yer alır; yani normal tiroid hücrelerine benzer özellikler taşır ve iyot tutabilir. Erken dönemde yakalandığında tedavi başarısı yüksektir.

Kimlerde görülür?

Folliküler kanser papiller kansere göre biraz daha ileri yaşlarda, genellikle 40–60 yaş arasında görülür. Kadınlarda daha sıktır. İyot eksikliği olan bölgelerde oranının daha yüksek olduğu bilinmektedir.

Papiller kanserden farkı nedir?

• Papiller kanser daha çok boyundaki lenf bezlerine yayılırken, folliküler kanser daha çok kan yoluyla yayılma eğilimindedir. Bu nedenle nadir de olsa akciğer ve kemiklere yayılım görülebilir.
• Papiller kanserin tanısı biyopsideki hücre görünümüyle konabilir. Folliküler kanserde ise durum farklıdır.

Biyopsi neden kesin tanı koyamaz?

Folliküler kanser ile iyi huylu folliküler adenom, hücre görünümü olarak birbirine çok benzer. İkisini ayıran şey, tümörün çevresindeki kapsülü delip delmediği veya damarlara girip girmediğidir. Bu ancak tümörün tamamı ameliyatla alınıp patolojide incelendiğinde görülebilir.

Bu nedenle ince iğne biyopsisinde sonuç çoğu zaman “folliküler neoplazi” (Bethesda kategori IV) olarak gelir. Bu sonucun anlamı “kanser olabilir, olmayabilir; kesin tanı için doku incelemesi gerekir”dir. Bu nodüllerin çoğunluğu sonunda iyi huylu çıkar. Ayrıntılar: Bethesda Sınıflaması

Bu durumda seçenekler şunlardır:

• Tanı amaçlı lobektomi (nodülün bulunduğu tarafın alınması)
• Uygun merkezlerde moleküler test ile riskin daha net belirlenmesi; düşük risk çıkarsa takip

Yaygınlık derecesine göre gruplama

Patoloji incelemesinde folliküler kanser genellikle üç gruba ayrılır:

• Minimal invaziv: Yalnızca kapsülde sınırlı yayılım vardır. Seyri çok iyidir.
• Kapsüllü anjioinvaziv: Damar yayılımı vardır. Damar sayısı arttıkça risk artar.
• Yaygın invaziv: Tümör çevre dokuya yaygın şekilde yayılmıştır. Daha yoğun tedavi ve takip gerektirir.

Onkositik karsinom

Eskiden “Hürthle hücreli kanser” olarak bilinen bu tümör eskiden folliküler kanserin bir alt türü sayılıyordu. Güncel Dünya Sağlık Örgütü sınıflamasında ayrı bir tür olarak ele alınmaktadır. Radyoaktif iyodu daha az tutabilir; bu durum tedavi planlamasında dikkate alınır.

Tedavi

Ameliyat

• Küçük ve minimal invaziv tümörlerde lobektomi yeterli olabilir.
• Büyük tümörlerde, yaygın damar yayılımında veya uzak yayılım varlığında total tiroidektomi yapılır.
• Tanı lobektomi sonrası konduysa ve tümör yüksek risk özellikleri taşıyorsa ikinci bir ameliyatla bezin kalan kısmının alınması (tamamlayıcı tiroidektomi) önerilebilir.

Ayrıntılar: Tiroid Ameliyatı

Radyoaktif iyot

Folliküler kanser hücreleri genellikle iyot tuttuğu için, yüksek riskli hastalarda ve uzak yayılım olanlarda radyoaktif iyot önemli bir tedavi aracıdır. Minimal invaziv ve düşük riskli tümörlerde çoğu zaman gerekmez. Ayrıntılar: Radyoaktif İyot Tedavisi

Levotiroksin ve TSH hedefi

Bezin tamamı alınanlarda ömür boyu levotiroksin kullanılır. TSH hedefi risk düzeyine göre belirlenir.

İleri hastalık

Radyoaktif iyota yanıt vermeyen ilerleyici hastalıkta hedefe yönelik ilaçlar, kemik yayılımında ışın tedavisi ve kemiği koruyucu ilaçlar kullanılabilir.

Takip

• Tiroglobulin ve anti-tiroglobulin antikoru (bezin tamamı alındıysa). Folliküler kanserde tiroglobulin özellikle uzak yayılımı göstermede değerlidir. Ayrıntılar: Tiroglobulin Testi ve Tiroid Kanseri Takibi
• Boyun ultrasonu
• Gerekli durumlarda tüm vücut iyot taraması veya diğer görüntüleme yöntemleri

Sık Sorulan Sorular

Biyopsim “folliküler neoplazi” çıktı, kanser miyim?
Hayır, bu sonuç kanser tanısı değildir. Bu gruptaki nodüllerin çoğu iyi huyludur. Kesin tanı ameliyat sonrası patolojiyle veya uygun durumlarda moleküler testlerle netleşir.

Folliküler kanser papillerden daha mı tehlikeli?
Minimal invaziv folliküler kanserin seyri papiller kanser kadar iyidir. Yaygın invaziv tümörler ise daha dikkatli takip gerektirir.

Lobektomiden sonra ikinci ameliyat gerekir mi?
Patoloji sonucuna göre değişir. Minimal invaziv ve küçük tümörlerde genellikle gerekmez.

Kemik ağrım var, yayılım olabilir mi?
Folliküler kanserde kemik yayılımı nadirdir, ancak yeni başlayan ve geçmeyen kemik ağrılarını takip eden hekiminize bildirmelisiniz.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Diferansiye Tiroid Kanseri Kılavuzu; Dünya Sağlık Örgütü endokrin tümör sınıflaması; Bethesda Tiroid Sitopatolojisi Raporlama Sistemi.