Tiroid Lenfoması

Tiroid lenfoması, bağışıklık sistemi hücreleri olan lenfositlerden köken alan ve tiroid bezinde başlayan nadir bir kanser türüdür. Tüm tiroid kanserlerinin küçük bir bölümünü oluşturur. Papiller veya foliküler tiroid kanserlerinden farklı olarak tiroid hücrelerinden değil, kan ve lenf sistemi hücrelerinden gelişir; bu nedenle tanı ve tedavi yaklaşımı da farklıdır. Erken tanı konulduğunda pek çok türü tedaviye iyi yanıt verir.

Kimlerde görülür? Hashimoto ile ilişkisi

Tiroid lenfoması en sık 60 yaş üzerindeki kadınlarda görülür. En önemli risk faktörü uzun süredir var olan Hashimoto tiroiditidir. Hashimoto’da tiroid içinde süregen bir lenfosit birikimi olduğundan, çok küçük bir oranda bu hücrelerden lenfoma gelişebilir. Burada önemli olan, Hashimoto hastalarının büyük çoğunluğunda lenfoma gelişmediğinin bilinmesidir; risk artmış olsa da mutlak risk düşüktür ve gereksiz kaygıya yol açmamalıdır.

Belirtiler

• Haftalar içinde hızla büyüyen, genellikle ağrısız boyun şişliği
• Nefes darlığı, yutma güçlüğü, ses kısıklığı gibi bası belirtileri
• Boyunda büyümüş lenf bezleri
• Bazı kişilerde ateş, gece terlemesi ve açıklanamayan kilo kaybı (B belirtileri)
• Eşlik eden Hashimoto nedeniyle hipotiroidi bulguları

Bilinen Hashimoto’su olan bir kişide guatrın kısa sürede belirgin şekilde büyümesi, gecikmeden değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Tiroid lenfoması türleri

• Diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL): En sık görülen türdür. Daha hızlı seyirlidir ancak tedaviye genellikle iyi yanıt verir.
• MALT lenfoma (ekstranodal marjinal zon lenfoma): Daha yavaş ilerleyen türdür; sıklıkla bezle sınırlı kalır ve sonuçları genellikle çok iyidir.
• Diğer nadir türler (foliküler lenfoma, karma tipler vb.)

Tanı nasıl konur?

Değerlendirme tiroid ultrasonu ile başlar; lenfoma genellikle çok koyu (belirgin hipoekoik) ve hızla büyüyen bir kitle veya bezin tamamında yaygın değişiklik olarak görülür. İnce iğne biyopsisi lenfomayı düşündürebilir, ancak Hashimoto’daki lenfositlerle ayırt etmek zor olabildiğinden örnekten akım sitometri çalışılması veya daha büyük doku örneği alınan kalın iğne (tru-cut) ya da açık biyopsi sıklıkla gerekir. Lenfoma türünün kesin belirlenmesi tedavi planı için temel adımdır.

Tanı sonrası hastalığın yaygınlığını belirlemek için PET-BT, kan testleri (LDH dahil) ve gerekirse kemik iliği incelemesi yapılır.

Tedavi seçenekleri

Tiroid lenfomasının tedavisi, diğer tiroid kanserlerinden farklı olarak çoğunlukla cerrahi değil, ilaç ve ışın tedavisine dayanır:

• DLBCL: Rituksimab içeren kemoimmünoterapi (ör. R-CHOP benzeri protokoller), seçilmiş hastalarda ek olarak radyoterapi uygulanır.
• Sınırlı MALT lenfoma: Tek başına radyoterapi çoğu zaman yeterlidir; bazı olgularda tanı amaçlı yapılan ameliyat da tedaviye katkı sağlar.
• Cerrahi: Esas olarak tanı koymak veya ciddi bası belirtilerini acil olarak rahatlatmak gerektiğinde gündeme gelir.

Radyoaktif iyot tedavisi tiroid lenfomasında etkili değildir. Tedavi planı hematoloji ve onkoloji uzmanlarınca, endokrinoloji ile birlikte yapılır.

Tedavi sonrası yaşam ve takip

Tedavi sonrasında hastalığın tekrarlamaması için düzenli hematoloji kontrolleri yapılır. Boyna uygulanan radyoterapi ve eşlik eden Hashimoto nedeniyle zamanla hipotiroidi gelişebileceğinden TSH düzenli izlenir ve gerektiğinde levotiroksin başlanır. Erken evrede saptanan olgularda uzun dönem sonuçlar genellikle olumludur; yine de her kişinin durumu farklıdır ve beklentiler tedavi ekibiyle konuşulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Hashimoto hastalığım var, lenfoma olur muyum? Hashimoto riski bir miktar artırsa da hastaların çok büyük çoğunluğunda lenfoma gelişmez. Guatrda hızlı büyüme gibi değişiklikleri hekime bildirmek yeterli bir önlemdir.

Tiroid lenfoması ameliyatla mı tedavi edilir? Çoğu zaman hayır. Temel tedavi kemoimmünoterapi ve/veya radyoterapidir; cerrahi daha çok tanı veya bası belirtilerini gidermek için kullanılır.

Tiroid lenfoması tedavi edilebilir mi? Evet, özellikle erken evrede saptanan MALT ve büyük B hücreli lenfomalar tedaviye genellikle iyi yanıt verir; sonuçlar türe ve evreye göre değişir.

İlgili sayfalar: Tiroid kanseri, Hashimoto tiroiditi, Anaplastik tiroid kanseri, Tiroid ultrasonu, İnce iğne biyopsisi, Boyunda şişlik neden olur, Hipotiroidi, Ses kısıklığı ve yutma güçlüğü.