Tiroid Kanseri: Türleri, Belirtileri, Tanı ve Tedavi

Tiroid kanseri, tiroid bezindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen bir hastalıktır. “Kanser” kelimesi haklı olarak korku yaratır; ancak tiroid kanserlerinin büyük çoğunluğu yavaş ilerleyen, erken dönemde yakalandığında çok yüksek başarıyla tedavi edilen türlerdir. Bu sayfada genel bir çerçeve sunuyoruz; her türün ayrıntıları kendi sayfasında yer alıyor.

Tiroid kanseri türleri

• Papiller tiroid kanseri: En sık görülen türdür, tiroid kanserlerinin büyük çoğunluğunu oluşturur. Yavaş büyür ve tedaviye çok iyi yanıt verir. Ayrıntılar: Papiller Tiroid Kanseri
• Folliküler tiroid kanseri: İkinci sıklıktadır. Papiller kanserle birlikte “diferansiye tiroid kanseri” olarak gruplanır. Ayrıntılar: Folliküler Tiroid Kanseri
• Onkositik (eski adıyla Hürthle hücreli) kanser: Eskiden folliküler kanserin bir alt türü sayılırdı; güncel sınıflamada ayrı ele alınır.
• Medüller tiroid kanseri: Kalsitonin üreten C hücrelerinden gelişir. Bir kısmı kalıtsaldır. Ayrıntılar: Medüller Tiroid Kanseri
• Anaplastik tiroid kanseri: Çok nadir ama hızlı ilerleyen bir türdür. Ayrıntılar: Anaplastik Tiroid Kanseri
• Tiroid lenfoması: Çok nadirdir, çoğunlukla Hashimoto zemininde görülür.

Risk etkenleri

• Kadın cinsiyet
• Çocukluk veya ergenlikte boyun bölgesine ışın tedavisi ya da radyasyon maruziyeti
• Ailede tiroid kanseri öyküsü
• Bazı kalıtsal sendromlar (örneğin medüller kanserde MEN2)
• Yaş (türüne göre değişir; anaplastik kanser ileri yaşta görülür)

Tiroid kanseri tanılarının son on yıllarda artmasının önemli bir nedeni, ultrasonun yaygın kullanımıyla çok küçük kanserlerin tesadüfen saptanmasıdır.

Belirtileri

Çoğu tiroid kanseri belirti vermez ve bir nodülün incelenmesi sırasında bulunur. Şu belirtilerde hekime başvurulmalıdır:

• Boyunda ele gelen, büyüyen bir şişlik
• Boyunda büyümüş lenf bezleri
• Kalıcı ses kısıklığı
• Yutma veya nefes alma güçlüğü
• Boyunda hızla büyüyen sert kitle (acil değerlendirme gerektirir)

Tiroid kanserinde tiroid hormon değerleri genellikle normaldir. Yani normal tahlil sonuçları kanser olmadığını göstermez.

Tanı

1. Tiroid ultrasonu: Nodülün ve lenf bezlerinin özellikleri değerlendirilir. Ayrıntılar: Tiroid Ultrasonu
2. İnce iğne aspirasyon biyopsisi: Tanının temelidir. Ayrıntılar: İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi
3. Bethesda sınıflaması: Biyopsi sonucunun raporlanmasında kullanılır. Ayrıntılar: Bethesda Sınıflaması
4. Moleküler testler: Belirsiz biyopsi sonuçlarında yardımcı olabilir.
5. Kalsitonin: Medüller kanser şüphesinde bakılır. Ayrıntılar: Kalsitonin Testi

Kesin tanı çoğu zaman ameliyat sonrası patoloji incelemesiyle konur.

Tedavi

Tedavi kanserin türüne, büyüklüğüne, yayılımına ve hastanın yaşına göre planlanır. Güncel yaklaşım “riske göre tedavi”dir: herkese aynı yoğunlukta tedavi uygulanmaz.

Ameliyat

Diferansiye tiroid kanserlerinde temel tedavi ameliyattır. Düşük riskli, küçük ve bezle sınırlı tümörlerde yalnızca bir lobun alınması (lobektomi) yeterli olabilir. Daha büyük veya yayılım gösteren tümörlerde bezin tamamı alınır, gerekirse boyundaki lenf bezleri de temizlenir. Ayrıntılar: Tiroid Ameliyatı

Aktif izlem

Çok küçük (genellikle 1 cm’nin altındaki) ve düşük riskli papiller kanserlerde, deneyimli merkezlerde ameliyat yerine düzenli ultrasonla yakın takip de güvenli bir seçenek olarak kabul edilmektedir.

Radyoaktif iyot

Ameliyat sonrası bazı hastalarda kalan tiroid dokusunu yok etmek veya hastalık kalıntısını tedavi etmek için kullanılır. Düşük riskli hastalarda çoğu zaman gerekmez. Ayrıntılar: Radyoaktif İyot Tedavisi

TSH baskılama

Ameliyat sonrası verilen levotiroksin dozu, kanserin risk düzeyine göre ayarlanır. Yüksek riskli hastalarda TSH daha düşük tutulurken, düşük riskli hastalarda TSH’nin normal aralıkta tutulması yeterlidir.

Diğer tedaviler

İleri evre veya radyoaktif iyota yanıt vermeyen hastalıklarda hedefe yönelik ilaçlar, ışın tedavisi ve diğer onkolojik tedaviler kullanılabilir.

Takip

Tedavi sonrasında hastalar uzun süre takip edilir:

• Boyun ultrasonu
• Tiroglobulin ve anti-tiroglobulin antikoru ölçümü (bezin tamamı alınanlarda). Ayrıntılar: Tiroglobulin Testi ve Tiroid Kanseri Takibi
• TSH ve serbest T4 ile ilaç dozu kontrolü

Takip sıklığı zamanla ve hastalığın seyrine göre azaltılır.

Sık Sorulan Sorular

Tiroid kanseri öldürür mü?
Papiller ve folliküler kanserlerde uzun dönem sağkalım çok yüksektir. Medüller kanserde sonuç evreye bağlıdır. Anaplastik kanser ise ciddi ve hızlı seyirli bir hastalıktır.

Tiroid kanseri tekrarlar mı?
Bir kısım hastada tekrarlayabilir; bu nedenle düzenli takip önemlidir. Tekrarlayan hastalık çoğu zaman yeniden tedavi edilebilir.

Ameliyattan sonra ömür boyu ilaç kullanacak mıyım?
Bezin tamamı alındıysa evet. Yalnızca bir lob alındıysa kalan doku yeterli hormon üretebilir ve ilaç gerekmeyebilir.

Tiroid kanseri kalıtsal mı?
Çoğu tiroid kanseri kalıtsal değildir. Medüller kanserin bir kısmı kalıtsaldır ve bu hastaların ailelerine genetik test önerilir.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Diferansiye Tiroid Kanseri Kılavuzu; Dünya Sağlık Örgütü endokrin tümör sınıflaması; Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO) kılavuzu; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.