Tiroid Nodülü: Nedir, Tehlikeli midir, Nasıl Takip Edilir?

Tiroid nodülü, tiroid bezinin içinde gelişen ve çevresindeki dokudan farklı görünen kitlelere verilen addır. Nodül kelimesi çoğu insanı korkutsa da tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve hiçbir tedavi gerektirmez. Önemli olan, hangi nodülün daha yakından incelenmesi gerektiğini doğru belirlemektir.

Tiroid nodülü ne kadar yaygındır?

Nodüller çok sık görülür. Elle muayenede yetişkinlerin küçük bir kısmında nodül hissedilirken, ultrasonla bakıldığında yetişkinlerin yarıya yakınında, ileri yaşlarda daha da fazla oranda küçük nodüller saptanabilir. Kadınlarda daha sıktır ve yaşla birlikte artar.

Nodüllerin yalnızca küçük bir kısmı kanserdir. Kanser çıkan nodüllerin de büyük çoğunluğu yavaş seyirli ve tedavisi başarılı türlerdir.

Nodüller neden oluşur?

• İyot eksikliği (geçmişte veya halen)
• Hashimoto tiroiditi
• Bezde kist (sıvı dolu boşluk) oluşması
• İyi huylu doku büyümeleri (adenom)
• Ailesel yatkınlık
• Çocuklukta boyun bölgesine ışın tedavisi alınması
• Tiroid kanseri (az sayıda nodülde)

Nodül belirti verir mi?

Çoğu nodül hiçbir belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan ultrason, tomografi veya muayene sırasında tesadüfen bulunur. Büyük nodüllerde şunlar görülebilir:

• Boyunda gözle görülür şişlik
• Yutkunurken takılma hissi
• Boğazda baskı hissi, özellikle yatarken
• Ses kısıklığı (nadir; ani ve kalıcı ses kısıklığında mutlaka hekime başvurun)
• Nodül fazla hormon üretiyorsa hipertiroidi belirtileri

Nodül nasıl değerlendirilir?

1. Kan testi (TSH)

Her nodülde önce TSH ölçülür. TSH düşükse nodülün hormon üretiyor olma ihtimali vardır ve sintigrafi istenir. Sintigrafide “sıcak” çıkan, yani fazla çalışan nodüller nadiren kanserdir ve genellikle biyopsi gerektirmez. Ayrıntılar: Tiroid Sintigrafisi

2. Tiroid ultrasonu

Nodül değerlendirmesinin temelidir. Ultrasonda nodülün boyutu, içeriği (katı mı kistik mi), çevre dokuya göre koyuluğu, kenar yapısı, içinde kireçlenme olup olmadığı ve şekli değerlendirilir. Boyundaki lenf bezlerine de bakılır. Ayrıntılar: Tiroid Ultrasonu

Bu özelliklere göre nodüller risk gruplarına ayrılır. Bu amaçla kullanılan sistemlerden biri TI-RADS’tır. Ayrıntılar: TI-RADS Nedir? Tiroid Nodülü Risk Sınıflaması

3. İnce iğne aspirasyon biyopsisi

Ultrason görünümü ve boyutu belirli eşikleri aşan nodüllerden ince bir iğneyle hücre örneği alınır. Genel kural şudur: ultrasonda şüpheli görünen nodüllerde daha küçük boyutlarda, masum görünen nodüllerde ise ancak daha büyük boyutlarda biyopsi önerilir. Tamamen kistik nodüllerden genellikle biyopsi gerekmez. Ayrıntılar: İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi

Biyopsi sonucu Bethesda sistemine göre raporlanır. Ayrıntılar: Bethesda Sınıflaması

4. Moleküler testler

Biyopsi sonucu “belirsiz” çıkan bazı nodüllerde, uygun merkezlerde genetik testler kanser riskini daha iyi tahmin etmek için kullanılabilir. Bu testler gereksiz ameliyatların azalmasına yardımcı olabilir.

Nodül nasıl tedavi edilir?

Tedavi nodülün özelliklerine göre belirlenir:

• İyi huylu ve belirti vermeyen nodüller: Tedavi gerekmez. Belirli aralıklarla ultrason kontrolü yeterlidir. Kontrol aralıkları zamanla uzatılabilir.
• İyi huylu ama büyük, bası yapan veya görüntü sorunu yaratan nodüller: Ameliyat veya radyofrekans ablasyon gibi ameliyatsız yöntemler düşünülebilir. Ayrıntılar: Radyofrekans Ablasyon
• Kistik nodüller: Sıvısı boşaltılabilir; tekrarlarsa alkol enjeksiyonu yapılabilir.
• Hormon üreten (sıcak) nodüller: Radyoaktif iyot, ameliyat veya ablasyon yöntemleri kullanılabilir.
• Kanser veya kanser şüphesi: Genellikle ameliyat önerilir. Çok küçük ve düşük riskli papiller kanserlerde bazı merkezlerde ameliyat yerine yakın takip (aktif izlem) de bir seçenektir. Ayrıntılar: Tiroid Kanseri

Eskiden iyi huylu nodülleri küçültmek için tiroid hormonu ilacı verilirdi. Bu yaklaşım etkisi sınırlı ve yan etki riski taşıdığı için artık rutin olarak önerilmemektedir.

Hangi durumlarda daha dikkatli olunmalı?

• Nodülün hızla büyümesi
• Sert, çevreye yapışık nodül
• Kalıcı ses kısıklığı
• Boyunda büyümüş lenf bezleri
• Çocukluk çağında boyna ışın tedavisi öyküsü
• Ailede tiroid kanseri öyküsü
• Çocuk veya ergenlerde saptanan nodüller

Bu durumlarda değerlendirmenin geciktirilmemesi önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Nodülüm var, kanser olma ihtimali yüksek mi?
Hayır. Nodüllerin çok büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ultrason ve gerekirse biyopsi bu ayrımı büyük ölçüde yapar.

Nodül kendiliğinden kaybolur mu?
Özellikle kistik nodüller zamanla küçülebilir veya kaybolabilir. Katı nodüller genellikle yerinde kalır ya da çok yavaş büyür.

Nodülüm için ilaç kullanmam gerekir mi?
Tiroid fonksiyonları normal olan iyi huylu nodüller için ilaç gerekmez.

Nodül varken iyotlu tuz kullanabilir miyim?
Genellikle evet. Normal miktarda iyotlu tuz kullanımı uygundur. Hormon üreten nodülü olanlarda aşırı iyot alımından kaçınılmalıdır.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Tiroid Nodülleri ve Diferansiye Tiroid Kanseri Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) EU-TIRADS önerileri; Amerikan Radyoloji Koleji (ACR) TI-RADS sistemi; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.