Radyofrekans Ablasyon: Tiroid Nodülüne Ameliyatsız Tedavi

Radyofrekans ablasyon (RFA), iyi huylu tiroid nodüllerinin ısı enerjisiyle küçültüldüğü, ameliyatsız bir tedavi yöntemidir. Ultrason eşliğinde, ince bir iğne elektrot nodülün içine yerleştirilir ve nodül dokusu ısıyla tahrip edilir. Tahrip olan doku zamanla vücut tarafından emilir ve nodül küçülür.

Kimler için uygundur?

RFA genellikle şu özelliklere sahip nodüllerde düşünülür:

• İyi huylu olduğu biyopsiyle doğrulanmış nodüller. Çoğu merkez, iyi huylu olduğunun en az bir, bazen iki biyopsiyle gösterilmesini ister. Ayrıntılar: İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi
• Belirti veren nodüller: Boyunda baskı hissi, yutkunmada takılma, ağrı.
• Görünüm sorunu yaratan nodüller
• Hormon üreten (toksik) nodüller: Ameliyat veya radyoaktif iyot istemeyen ya da bunlara uygun olmayan hastalarda seçenek olabilir. Ayrıntılar: Toksik Nodüler Guatr ve Toksik Adenom

Belirti vermeyen küçük iyi huylu nodüllerde genellikle hiçbir tedavi gerekmez; bu nodüllere RFA yapılması önerilmez.

Kanserde RFA

Tiroid kanserlerinde standart tedavi ameliyattır. Bazı merkezlerde, ameliyata uygun olmayan hastalarda küçük ve düşük riskli papiller kanserlerde veya boyunda tekrarlayan küçük lenf bezi yayılımlarında ablasyon uygulanabilmektedir. Bu kullanım seçilmiş hastalarla sınırlıdır.

Nasıl yapılır?

• Genellikle ayaktan, hastanede yatış gerektirmeden yapılır.
• Boyun bölgesine lokal anestezi uygulanır.
• Ultrason eşliğinde ince bir elektrot nodülün içine yerleştirilir.
• Elektrot nodül içinde hareket ettirilerek nodülün farklı bölgeleri sırayla tedavi edilir (“hareketli atış” tekniği).
• İşlem nodülün boyutuna göre genellikle 15–60 dakika sürer.
• İşlem sonrası bir süre gözlemde kalınır ve aynı gün eve dönülür.

İşlem sırasında boyunda sıcaklık hissi, çene, kulak veya göğse yayılan ağrı olabilir. Bu durumda işlem kısa süreliğine durdurulur.

Ne kadar etkilidir?

• Nodül hacminde ilk birkaç ay içinde belirgin azalma başlar.
• Bir yıl sonunda nodül hacmi çoğu hastada yarıdan fazla azalır.
• Bası ve görünüm şikâyetleri çoğu hastada belirgin şekilde düzelir.
• Çok büyük nodüllerde tek seansta yeterli küçülme sağlanamayabilir ve ikinci seans gerekebilir.
• Zamanla nodülün kenarlarında yeniden büyüme görülebilir; bu nedenle takip önemlidir.

Avantajları

• Kesi ve iz yoktur.
• Genel anestezi gerekmez.
• Tiroid fonksiyonları genellikle korunur; çoğu hastada sonrasında ilaç gerekmez.
• Günlük yaşama hızlı dönüş sağlar.

Riskleri

Deneyimli ellerde ciddi komplikasyonlar nadirdir:

• İşlem sırasında ağrı ve sıcaklık hissi
• Boyunda geçici şişlik veya morarma
• Nodül içinde veya çevresinde kanama
• Geçici veya nadiren kalıcı ses kısıklığı (ses siniri etkilenmesi)
• Cilt yanığı (çok nadir)
• Nodülün yırtılması (nadir, genellikle konservatif tedaviyle düzelir)
• Tiroid fonksiyonlarında geçici değişiklikler

Diğer ablasyon yöntemleri

• Mikrodalga ablasyon: RFA’ya benzer şekilde ısı enerjisi kullanır.
• Lazer ablasyon: Lazer enerjisiyle ısı oluşturulur.
• Alkol (etanol) enjeksiyonu: Özellikle kistik (sıvı dolu) nodüllerde ilk tercih edilen yöntemdir. Sıvı boşaltıldıktan sonra kist boşluğuna alkol enjekte edilir; bu sayede kistin tekrar dolması önlenir.

İşlem sonrası takip

• Ultrason kontrolleri genellikle 1, 3, 6 ve 12. aylarda, sonra yıllık olarak yapılır.
• Tiroid fonksiyon testleri kontrol edilir.
• Nodülün tedavi edilmemiş kenar bölgelerinde büyüme olursa ek seans planlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

RFA ameliyatın yerine geçer mi?
İyi huylu ve belirti veren nodüllerde ameliyata iyi bir alternatif olabilir. Ancak kanser şüphesi taşıyan nodüllerde ve çok büyük göğüs içine uzanan guatrlarda genellikle ameliyat tercih edilir.

Nodül tamamen kaybolur mu?
Çoğu zaman tamamen kaybolmaz ama belirgin şekilde küçülür ve şikâyetler azalır.

İşlemden sonra ilaç kullanmam gerekir mi?
Çoğu hastada tiroid fonksiyonları normal kaldığı için ilaç gerekmez.

Her merkezde yapılıyor mu?
Hayır. RFA deneyim gerektiren bir işlemdir; bu konuda deneyimli merkezlerde yapılması önerilir.

Kaynaklar: Avrupa Tiroid Derneği (ETA) İyi Huylu Tiroid Nodüllerinde Görüntüleme Eşliğinde Ablasyon Kılavuzu; Kore Tiroid Radyolojisi Derneği RFA Kılavuzu; Amerikan Tiroid Derneği (ATA) uzlaşı raporları.