Tiroid Ameliyatı (Tiroidektomi): Kimlere Yapılır, Riskleri Nelerdir?

Tiroid ameliyatı, tiroid bezinin bir kısmının veya tamamının cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Tıbbi adı tiroidektomidir. Deneyimli ellerde güvenli ve sık yapılan bir ameliyattır. Ameliyatın kapsamı, ameliyat nedenine ve bezin durumuna göre belirlenir.

Hangi durumlarda yapılır?

• Tiroid kanseri veya kanser şüphesi: Biyopsi sonucu malign veya şüpheli olan nodüller. Ayrıntılar: Tiroid Kanseri, Bethesda Sınıflaması
• Belirsiz biyopsi sonuçları: Tanı amacıyla. Ayrıntılar: Folliküler Tiroid Kanseri
• Bası yapan büyük guatr: Yutma güçlüğü, nefes darlığı, ses değişikliği gibi belirtilere yol açan guatrlar. Ayrıntılar: Guatr Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
• Göğüs içine uzanan guatr
• Hipertiroidi: Graves hastalığında, toksik nodüler guatrda ve toksik adenomda seçilmiş hastalarda. Ayrıntılar: Graves Hastalığı, Toksik Nodüler Guatr ve Toksik Adenom
• Estetik kaygı yaratan büyük nodül veya guatr
• Kalıtsal medüller kanser riski taşıyanlarda koruyucu amaçla. Ayrıntılar: Medüller Tiroid Kanseri

Ameliyat türleri

• Lobektomi (hemitiroidektomi): Bezin yalnızca bir tarafının (bir lobunun) ve köprü kısmının alınması. Tek taraflı nodüllerde, belirsiz biyopsi sonuçlarında ve düşük riskli küçük kanserlerde tercih edilebilir. Kalan lob çoğu hastada yeterli hormon üretir.
• Total tiroidektomi: Bezin tamamının alınması. Daha büyük veya yaygın kanserlerde, her iki tarafta nodüllerde, Graves hastalığında ve büyük guatrlarda tercih edilir. Sonrasında ömür boyu levotiroksin gerekir.
• Tamamlayıcı tiroidektomi: Lobektomi sonrası patoloji sonucu gerektirirse kalan lobun da alınması.
• Boyun lenf bezi diseksiyonu: Kanserin lenf bezlerine yayıldığı durumlarda ilgili bölgedeki lenf bezlerinin temizlenmesi.

Ameliyat öncesi hazırlık

• Tiroid hormon düzeyleri değerlendirilir. Hipertiroidi varsa ameliyat öncesinde ilaçla kontrol altına alınması gerekir; aksi halde ameliyat sırasında veya sonrasında tiroid krizi gelişebilir. Graves hastalığında ameliyattan önceki günlerde kısa süreli iyot solüsyonu verilebilir.
• Ses telleri muayenesi: Ameliyattan önce ses tellerinin hareketi kontrol edilebilir.
• Kan sulandırıcı ilaçlar ameliyattan önce hekim önerisiyle düzenlenir.
• Kalıtsal medüller kanser şüphesinde böbreküstü bezi tümörü (feokromositoma) mutlaka araştırılır.
• Anestezi değerlendirmesi yapılır.

Ameliyat nasıl yapılır?

• Genel anestezi altında yapılır.
• Genellikle boynun ön kısmında, doğal cilt kıvrımı içinde küçük bir kesi yapılır. Bu sayede iz zamanla belirgin şekilde azalır.
• Bazı merkezlerde koltuk altı, meme çevresi veya ağız içinden yapılan kesisiz (endoskopik) yöntemler de uygulanmaktadır. Bu yöntemler herkes için uygun değildir.
• Ameliyat süresi genellikle 1–3 saat arasındadır.
• Birçok merkezde ameliyat sırasında ses sinirini korumaya yardımcı olan sinir monitörizasyonu kullanılır.

Riskler ve komplikasyonlar

Deneyimli tiroid cerrahlarının elinde ciddi komplikasyonlar seyrektir. Ancak bilinmesi gereken başlıca riskler şunlardır:

Ses değişiklikleri

Tiroid bezinin hemen arkasından ses tellerini hareket ettiren sinirler geçer.

• Geçici ses kısıklığı: Ameliyattan sonra sık görülür ve genellikle birkaç hafta içinde düzelir.
• Kalıcı ses siniri hasarı: Nadirdir. Tek taraflı hasarda ses kısıklığı, çift taraflı hasarda (çok nadir) nefes sorunları gelişebilir.
• Yüksek perdeli seste zorlanma: Başka bir küçük sinirin etkilenmesine bağlı olabilir. Şarkıcılar ve sesini mesleki olarak kullananlar bu konuyu önceden cerrahlarıyla konuşmalıdır.

Kalsiyum düşüklüğü (hipoparatiroidi)

Tiroid bezinin arkasında, kandaki kalsiyumu düzenleyen dört küçük paratiroid bezi bulunur. Total tiroidektomide bu bezler etkilenebilir.

• Geçici kalsiyum düşüklüğü: Total tiroidektomiden sonra görece sık görülür ve genellikle haftalar içinde düzelir.
• Kalıcı kalsiyum düşüklüğü: Nadirdir ve ömür boyu kalsiyum ve D vitamini tedavisi gerektirir.

Kalsiyum düşüklüğü belirtileri: ağız çevresinde, parmak uçlarında uyuşma ve karıncalanma, kas krampları. Bu belirtiler olursa hemen hekime haber verin.

Kanama

Ameliyattan sonraki ilk saatlerde boyunda kanama gelişebilir. Nadir ama acil bir durumdur, çünkü nefes yolunu sıkıştırabilir. Boyunda hızla büyüyen şişlik ve nefes darlığı olursa hemen sağlık personeline haber verin.

Diğer riskler

• Yara enfeksiyonu (nadir)
• İz oluşumu
• Anesteziye bağlı genel riskler

Cerrah seçimi

Çalışmalar, yılda çok sayıda tiroid ameliyatı yapan deneyimli cerrahlarda komplikasyon oranlarının belirgin şekilde daha düşük olduğunu göstermektedir. Ameliyat öncesinde cerrahınıza deneyimini ve komplikasyon oranlarını sormaktan çekinmeyin.

Sık Sorulan Sorular

Ameliyattan sonra ilaç kullanacak mıyım?
Total tiroidektomiden sonra ömür boyu levotiroksin gerekir. Lobektomi sonrasında hastaların çoğunda gerekmez, ancak bir kısmında kalan lob yetersiz kalabilir. Ayrıntılar: Tiroid Ameliyatı Sonrası Süreç

Boynumda iz kalacak mı?
Kesi genellikle doğal cilt kıvrımına yapıldığı için iz zamanla belirgin şekilde azalır. İyileşme kişiden kişiye farklıdır.

Hastanede ne kadar kalacağım?
Çoğu hasta ameliyattan sonra bir gece hastanede kalır. Bazı merkezlerde aynı gün taburcu edilebilir.

Ameliyatsız tedavi seçeneği var mı?
İyi huylu nodüllerde radyofrekans ablasyon gibi yöntemler, hipertiroidide ilaç ve radyoaktif iyot seçenek olabilir. Ayrıntılar: Radyofrekans Ablasyon

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) kılavuzları; Amerikan Endokrin Cerrahlar Derneği Tiroidektomi Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları.