Dalan Guatr (Retrosternal Guatr)

Dalan guatr, büyümüş tiroid bezinin boyundan aşağıya, göğüs kemiğinin (sternum) arkasına doğru uzanmasıdır. Tıbbi olarak retrosternal veya substernal guatr olarak da adlandırılır. Çoğunlukla uzun yıllar içinde yavaş büyüyen multinodüler guatrın yer çekimi ve göğüs içindeki negatif basıncın etkisiyle aşağı doğru ilerlemesiyle oluşur. Göğüs girişi kemiklerle çevrili dar bir alan olduğundan, dalan guatr soluk borusu, yemek borusu ve damarlar üzerinde bası yapabilir.

Kimlerde görülür?

Dalan guatr daha çok ileri yaşlarda ve kadınlarda görülür. İyot eksikliğinin yaygın olduğu dönemlerde ve bölgelerde guatrın daha sık olması, dalan guatr sıklığını da artırmıştır. Uzun süredir guatrı olan ve düzenli kontrol yaptırmamış kişilerde rastlanma olasılığı daha yüksektir. Bazen hiçbir yakınma yokken akciğer grafisi veya göğüs tomografisinde tesadüfen fark edilir.

Belirtiler

• Özellikle yatarken veya eforla artan nefes darlığı
• Hırıltılı solunum, öksürük, sırt üstü yatamama
• Yutma güçlüğü ve boğazda takılma hissi
• Ses kısıklığı (sinire bası olduğunda)
• Kollar yukarı kaldırıldığında yüzde kızarıklık ve boyun damarlarında dolgunluk (Pemberton bulgusu)
• Boyunda görünür şişlik; ancak guatrın önemli bir kısmı göğüs içinde olduğundan boyundaki şişlik küçük görünebilir

Ani gelişen ciddi nefes darlığı acil durumdur. Kanama veya üst solunum yolu enfeksiyonu, zaten daralmış olan soluk borusunu kısa sürede tehlikeli hale getirebilir.

Tanı yöntemleri

Tanıda fizik muayeneye ek olarak şu tetkikler kullanılır:

• Tiroid fonksiyon testleri: TSH ve serbest T4 ile tiroidin fazla çalışıp çalışmadığı belirlenir; dalan guatrlarda zamanla hafif hipertiroidi gelişebilir.
• Tiroid ultrasonu: Boyundaki bölüm ve nodüller değerlendirilir; ancak göğüs kemiği arkasındaki kısım ultrasonla tam görülemez.
• Bilgisayarlı tomografi veya MR: Guatrın göğüs içine ne kadar uzandığını, soluk borusundaki daralmayı ve damarlarla ilişkisini gösterir. İyotlu kontrast madde kullanılacaksa tiroid durumu önceden değerlendirilmelidir.
• Solunum fonksiyon testleri ve gerekirse ses telleri muayenesi
• Şüpheli nodüllerde ultrason eşliğinde ince iğne biyopsisi

Tedavi seçenekleri

Dalan guatr, ilaçla küçülmeyen ve zamanla büyümeye devam etme eğiliminde olan bir durumdur. Bu nedenle bası belirtisi olan kişilerde ve belirgin göğüs içi uzanım saptanan pek çok kişide cerrahi tedavi önerilir. Ameliyat olguların büyük çoğunluğunda boyundan yapılan kesiyle tamamlanabilir; göğüs kemiğinin açılması gereken durumlar azdır ve genellikle çok derine uzanan veya önceden ameliyat geçirmiş olgulardır.

Ameliyat riski yüksek olan seçilmiş kişilerde radyoaktif iyot tedavisi guatr hacmini bir miktar küçültmek için düşünülebilir; ancak tedavinin ilk dönemindeki şişme olasılığı nedeniyle dikkatli planlanır. Levotiroksin ile guatrı küçültme yaklaşımı günümüzde önerilmemektedir.

Ameliyat sonrası süreç

Tiroidin tamamı alındığında ömür boyu levotiroksin kullanmak gerekir. Ameliyat sonrası erken dönemde kalsiyum düzeyi ve ses kontrol edilir. Deneyimli bir endokrin cerrahi ekibiyle çalışmak, sinir ve paratiroid bezlerinin korunması açısından önemlidir. Çoğu kişi kısa süre içinde günlük yaşamına dönebilir.

Takip ve öneriler

Bilinen guatrı olan kişilerin düzenli olarak endokrinoloji kontrolüne gitmesi, nefes darlığı, yutma güçlüğü veya ses değişikliği gibi yeni yakınmaları hekime bildirmesi önerilir. Erken dönemde planlanan ameliyatlar, ileri yaşta ve bası belirtileri ağırlaştıktan sonra yapılanlara göre genellikle daha rahat geçer.

Sık Sorulan Sorular

Dalan guatr kanser midir? Dalan guatrların büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak içindeki nodüllerde kanser olasılığı diğer guatrlardaki gibi değerlendirilmelidir.

Dalan guatr ilaçla küçülür mü? Genellikle hayır. Tiroid hormonu ile küçültme önerilmez; bası yapan olgularda temel tedavi cerrahidir.

Dalan guatr ameliyatı için göğüs kemiği açılır mı? Çoğu zaman gerekmez; ameliyat boyundan yapılan kesiyle tamamlanır. Göğüs açılması yalnızca seçilmiş olgularda gündeme gelir.

İlgili sayfalar: Guatr, Toksik nodüler guatr, Tiroid nodülü, Tiroid ameliyatı, Ses kısıklığı ve yutma güçlüğü, Radyoaktif iyot tedavisi, İyot ve iyotlu tuz, Yaşlılarda tiroid.