Yaşlılarda Tiroid Hastalıkları

Tiroid hastalıkları yaşla birlikte daha sık görülür. Ancak yaşlılarda belirtiler genellikle daha silik ve sıra dışıdır; yorgunluk, unutkanlık, kilo değişimi gibi şikâyetler kolayca “yaşlılığa” bağlanabilir. Öte yandan yaşlılarda tiroid testlerinin yorumlanması ve tedavi hedefleri de gençlerden farklıdır.

Yaşla birlikte tiroidde neler değişir?

• TSH düzeyi yaşla birlikte doğal olarak hafifçe yükselir.
• Tiroid nodülleri yaşla belirgin şekilde artar.
• Hashimoto tiroiditi ve hipotiroidi daha sık görülür.
• Toksik nodüler guatr ileri yaşta daha sık hipertiroidi nedenidir.
• Kullanılan ilaç sayısı arttığı için tiroid fonksiyonlarını etkileyen ilaç etkileşimleri daha sık görülür.

Yaşlılarda TSH değerlendirmesi

Genç yetişkinler için kullanılan TSH referans aralığı yaşlılarda her zaman uygun değildir. 70–80 yaş üstündeki sağlıklı kişilerde TSH’nin normalin üst sınırının biraz üzerinde olması çoğu zaman normal kabul edilebilir.

Bu nedenle yaşlılarda hafif TSH yükseklikleri hemen tedavi gerektirmez. Ayrıntılar: TSH Testi, Subklinik Hipotiroidi

Yaşlılarda hipotiroidi

Belirtileri

Yaşlılarda hipotiroidi belirtileri belirsiz olabilir:

• Yorgunluk, halsizlik
• Unutkanlık, dalgınlık, yavaşlama (bazen bunama sanılabilir)
• Depresif ruh hali
• Kabızlık
• Üşüme
• Cilt kuruluğu
• İşitme azalması
• Kas güçsüzlüğü, düşme eğilimi

Yeni ortaya çıkan unutkanlık veya bilişsel yavaşlamada tiroid testleri mutlaka değerlendirilmelidir.

Tedavi

• Subklinik hipotiroidi: Büyük çalışmalar, 65–70 yaş üstündeki kişilerde TSH’si 10’un altında olan hafif yükselmelerde tedavinin yaşam kalitesine veya yorgunluğa belirgin katkı sağlamadığını göstermiştir. Bu nedenle bu kişilerde genellikle takip yeterlidir.
• Aşikar hipotiroidi: Tedavi edilir. Yaşlılarda ve özellikle kalp hastalığı olanlarda levotiroksine düşük dozla başlanır ve yavaş yavaş artırılır. Hızlı doz artışı göğüs ağrısı veya ritim bozukluğunu tetikleyebilir.
• Hedef TSH değeri yaşlılarda gençlere göre daha yüksek tutulabilir.

Ayrıntılar: Hipotiroidi, Levotiroksin

Yaşlılarda hipertiroidi

“Sessiz” hipertiroidi

Yaşlılarda hipertiroidi gençlerdeki gibi çarpıntı, titreme ve terlemeyle değil, daha sessiz belirtilerle ortaya çıkabilir. Buna bazen “apatik hipertiroidi” denir:

• Açıklanamayan kilo kaybı
• İştahsızlık
• Halsizlik, durgunluk, depresyon
• Kas güçsüzlüğü
• Atriyal fibrilasyon (düzensiz kalp ritmi)
• Kalp yetmezliğinde kötüleşme
• Kemik erimesinde hızlanma

Yeni tanı konan atriyal fibrilasyonda tiroid testleri mutlaka yapılmalıdır. Ayrıntılar: Tiroid ve Kalp Ritmi

Tedavi

• Yaşlılarda TSH’si 0,1’in altında olan subklinik hipertiroidi genellikle tedavi edilir, çünkü kalp ritmi ve kemik üzerindeki riskler daha belirgindir. Ayrıntılar: Subklinik Hipertiroidi
• Toksik nodüler guatrda radyoaktif iyot sık tercih edilen bir kalıcı tedavidir. Ayrıntılar: Toksik Nodüler Guatr ve Toksik Adenom
• Ameliyat riski yüksek olan bazı hastalarda uzun süreli düşük doz antitiroid ilaç tedavisi bir seçenek olabilir.

Aşırı tedavinin riskleri

Yaşlılarda levotiroksin dozunun gereğinden yüksek olması sık görülen ve önemli bir sorundur. Aşırı doz şu riskleri artırır:

• Atriyal fibrilasyon
• Kemik erimesi ve kırıklar
• Kalp yetmezliği
• Kas kaybı

Bu nedenle levotiroksin kullanan yaşlıların düzenli kontrol edilmesi ve dozlarının yaşa uygun şekilde ayarlanması önemlidir. Bazen yıllar önce belirlenen bir doz, ilerleyen yaşla birlikte fazla gelebilir.

Çoklu ilaç kullanımı

Yaşlılarda kullanılan birçok ilaç tiroid fonksiyonlarını veya levotiroksin emilimini etkileyebilir:

• Kalsiyum ve demir takviyeleri
• Mide koruyucu ilaçlar
• Amiodaron. Ayrıntılar: Amiodaron ve Tiroid
• Lityum. Ayrıntılar: Lityum ve Tiroid

Ayrıntılar: Levotiroksin ile Etkileşen İlaçlar ve Besinler

Yaşlı yakınlarınız için öneriler

• Tiroid ilacının her gün düzenli alındığından emin olun. Haftalık ilaç kutuları faydalıdır.
• Yeni ilaçlar başlandığında hekime tiroid ilacı kullanıldığını bildirin.
• Düzenli kontrolleri aksatmayın.
• Aşırı uyku hali, vücut ısısında düşme ve bilinç değişikliği gibi belirtilerde acil yardım alın. Ayrıntılar: Tiroid Krizi ve Miksödem Koması

Sık Sorulan Sorular

75 yaşındayım, TSH’m 6 çıktı. İlaç kullanmam gerekir mi?
Bu yaşta bu değer çoğu zaman tedavi gerektirmez. Hekiminiz test tekrarı ve takip önerebilir.

Yıllardır aynı dozda tiroid ilacı kullanıyorum, değişmesi gerekir mi?
Yaşla birlikte doz ihtiyacı genellikle azalır. Düzenli TSH kontrolüyle dozunuzun hâlâ uygun olup olmadığı değerlendirilir.

Unutkanlığım tiroidden olabilir mi?
Olabilir. Hipotiroidi bilişsel yavaşlamaya yol açabilir ve tedaviyle düzelebilir. Ancak unutkanlığın başka nedenleri de araştırılmalıdır.

Kalp ritim bozukluğum var, tiroidle ilgisi olabilir mi?
Evet, hipertiroidi atriyal fibrilasyonun nedenlerinden biridir. Tiroid testi yapılması önerilir.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipotiroidi ve Hipertiroidi kılavuzları; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) Subklinik Hipotiroidi Kılavuzu; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.