Subklinik Hipotiroidi: Tedavi Gerekir mi?

Subklinik hipotiroidi, kanda TSH düzeyinin normalin üzerinde, serbest T4 düzeyinin ise normal sınırlarda olduğu durumdur. “Hafif hipotiroidi” veya “gizli hipotiroidi” olarak da adlandırılır. Çok sık görülür ve her zaman ilaç tedavisi gerektirmez. Tedavi kararı TSH düzeyine, yaşa, belirtilere ve kişinin özel durumuna göre verilir.

Ne kadar yaygındır?

Toplumda oldukça sık görülür ve yaşla birlikte artar. Kadınlarda ve iyot alımının yüksek olduğu bölgelerde daha sıktır. Olguların büyük çoğunluğunda TSH yalnızca hafifçe yüksektir.

Nedenleri

• Hashimoto tiroiditi: En sık nedendir.
• Tiroid ameliyatı veya radyoaktif iyot tedavisi sonrası
• Levotiroksin kullanan hastalarda yetersiz doz veya düzensiz kullanım
• Bazı ilaçlar (amiodaron, lityum)
• Geçici durumlar: ağır bir hastalıktan iyileşme dönemi, tiroiditlerin iyileşme evresi
• Laboratuvar etkileri: bazı antikorlar veya biyotin gibi takviyeler sonuçları etkileyebilir

Tanı nasıl konur?

Tek bir yüksek TSH değeriyle tanı konmaz. TSH, gün içinde ve farklı durumlarda dalgalanabilir. Bu nedenle:

• TSH yüksek bulunduğunda genellikle 6–12 hafta sonra tekrar ölçülür.
• Tekrar ölçümde de yüksekse tanı konur.
• Anti-TPO antikoruna bakılarak Hashimoto olup olmadığı araştırılır. Antikor pozitifliği, ilerde aşikar hipotiroidiye geçiş riskinin daha yüksek olduğunu gösterir.

Ayrıntılar: TSH Testi, Anti-TPO ve Anti-Tg Antikorları

Belirtileri var mıdır?

Çoğu kişide belirti yoktur. Bazı kişilerde hafif yorgunluk, üşüme veya kabızlık olabilir. Ancak çalışmalar, TSH’si hafif yüksek olan kişilerde tedavinin bu tür genel şikâyetleri her zaman düzeltmediğini göstermektedir.

Tedavi kararı nasıl verilir?

TSH 10 mIU/L ve üzerinde ise

Bu kişilerde aşikar hipotiroidiye geçiş riski ve kalp-damar etkileri daha belirgin olduğu için genellikle levotiroksin tedavisi önerilir.

TSH normalin üst sınırı ile 10 arasında ise

Tedavi kararı kişiye göre verilir. Şu durumlarda tedavi daha çok düşünülür:

• Belirgin hipotiroidi belirtileri olması
• Anti-TPO antikorunun pozitif olması
• Guatr varlığı
• Gebelik planlanması veya gebelik
• Kısırlık tedavisi görülmesi
• Kalp hastalığı risk etkenleri

Tedavi başlanmayan kişilerde TSH düzenli aralıklarla izlenir.

Yaşlılarda

TSH değeri yaşla birlikte doğal olarak biraz yükselir. 70 yaş üstündeki kişilerde hafif TSH yükseklikleri çoğu zaman normal kabul edilebilir. Büyük çalışmalar, bu yaş grubunda TSH’si 10’un altında olan kişilerde tedavinin belirgin fayda sağlamadığını göstermiştir. Gereksiz tedavi ise kalp ritim bozukluğu ve kemik kaybı riskini artırabilir. Ayrıntılar: Yaşlılarda Tiroid Hastalıkları

Gebelikte ve gebelik planında

Gebelikte tiroid hormonu ihtiyacı arttığı için yaklaşım farklıdır. Gebelikte TSH için özel referans aralıkları kullanılır ve hafif yükseklikler de, özellikle anti-TPO pozitifse, tedavi edilebilir. Ayrıntılar: Gebelikte Hipotiroidi, Gebelik Planlarken Tiroid

Tedavi edilirse nasıl takip edilir?

• Levotiroksin genellikle düşük dozla başlanır.
• TSH 6–8 hafta sonra kontrol edilir ve doz ayarlanır.
• Hedef TSH değeri yaşa ve kişinin durumuna göre hekim tarafından belirlenir.

Ayrıntılar: Levotiroksin

Tedavi edilmezse ne olur?

• Bir kısım kişide TSH zamanla normale döner.
• Bir kısım kişide yıllar içinde aşikar hipotiroidi gelişir. Bu risk, anti-TPO pozitif olanlarda ve TSH’si daha yüksek olanlarda daha fazladır.
• TSH’si belirgin yüksek olanlarda kolesterol yüksekliği ve kalp-damar hastalığı riskinde artış görülebilir.

Sık Sorulan Sorular

TSH’m 5 çıktı, ilaç kullanmam gerekir mi?
Tek bir ölçümle karar verilmez. Genellikle test tekrarlanır. Değer kalıcıysa yaşınız, belirtileriniz, antikor durumunuz ve gebelik planınız birlikte değerlendirilir.

Tedavi başlarsam ömür boyu mu kullanacağım?
Hashimoto’ya bağlı subklinik hipotiroidide genellikle uzun süreli kullanılır. Ancak bazı durumlarda tedavi yeniden değerlendirilerek kesilebilir.

Tedaviyle yorgunluğum geçer mi?
Bazı kişilerde fayda görülebilir. Ancak hafif TSH yüksekliğinde yorgunluğun başka nedenleri de araştırılmalıdır.

TSH’m normal ama yine de kendimi hipotiroid hissediyorum.
Belirtiler tiroid dışı pek çok nedenden kaynaklanabilir. Demir eksikliği, B12 eksikliği, D vitamini eksikliği, uyku sorunları ve depresyon da değerlendirilmelidir.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipotiroidi Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) Subklinik Hipotiroidi Kılavuzu; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.