Gebelikte Hipotiroidi: Tanı, Tedavi ve Takip

Gebelikte hipotiroidi, annenin tiroid bezinin gebeliğin artan hormon ihtiyacını karşılayamaması durumudur. Gebelikten önce var olan bir hipotiroidi olabileceği gibi gebelik sırasında da ortaya çıkabilir. Tedavi edilmeyen hipotiroidi hem anne hem de bebek için risk oluşturur; ancak doğru tedaviyle bu riskler büyük ölçüde ortadan kalkar.

Gebelikte tiroid neden daha önemlidir?

• Bebeğin tiroid bezi gebeliğin yaklaşık 12. haftasına kadar hormon üretemez ve ancak ilerleyen haftalarda yeterli düzeye ulaşır. Bu dönemde bebek, beyin gelişimi için tamamen anneden geçen tiroid hormonuna bağımlıdır.
• Gebelikte tiroid hormonlarını taşıyan proteinler artar, gebelik hormonu (hCG) tiroidi uyarır ve iyot ihtiyacı yükselir. Bu nedenle tiroid hormonu ihtiyacı belirgin şekilde artar.
• Tiroid rezervi sınırlı olan kadınlar (Hashimoto, ameliyat veya radyoaktif iyot sonrası) bu artışı karşılayamayabilir.

Gebelikte TSH değerleri

Gebelikte TSH özellikle ilk üç ayda doğal olarak düşer. Bu nedenle gebelikte normal kabul edilen TSH aralığı, gebe olmayanlardan farklıdır.

• İdeal olarak her laboratuvarın gebeliğin her dönemi için kendi referans aralığını kullanması önerilir.
• Bu mümkün değilse, güncel uluslararası kılavuzlar gebeliğin ilk üç ayında TSH üst sınırı olarak yaklaşık 4,0 mIU/L kullanılmasını önermektedir.

Raporunuzdaki değerleri mutlaka hekiminizle birlikte değerlendirin.

Riskler

Tedavi edilmeyen aşikar hipotiroidi şu risklerle ilişkilidir:

• Düşük
• Erken doğum
• Gebelik tansiyonu (preeklampsi)
• Plasentanın erken ayrılması
• Düşük doğum ağırlığı
• Bebekte nörolojik gelişimin olumsuz etkilenmesi

Subklinik (hafif) hipotiroidinin riskleri daha tartışmalıdır. Özellikle anti-TPO antikoru pozitif olan kadınlarda risklerin daha belirgin olabileceği düşünülmektedir.

Tedavi kararı

• Aşikar hipotiroidi (TSH yüksek, serbest T4 düşük): Mutlaka tedavi edilir.
• TSH gebelik referans aralığının üzerinde, anti-TPO pozitif: Tedavi önerilir.
• TSH gebelik referans aralığının üzerinde, anti-TPO negatif: Tedavi düşünülebilir.
• TSH 2,5 ile gebelik üst sınırı arasında, anti-TPO pozitif: Tedavi düşünülebilir.
• TSH normal aralıkta, anti-TPO negatif: Tedavi önerilmez.

Kararı hekiminiz kişisel durumunuza göre verir. Ayrıntılar: Anti-TPO ve Anti-Tg Antikorları

Tedavi

• Gebelikte hipotiroidi tedavisi levotiroksin ile yapılır. Levotiroksin gebelikte güvenle kullanılır ve bebeğe zarar vermez.
• T3 içeren ilaçlar ve hayvan kaynaklı tiroid ekstreleri gebelikte kullanılmamalıdır.
• Gebelikten önce levotiroksin kullanan kadınlarda, gebelik anlaşılır anlaşılmaz doz genellikle hemen artırılır. Bu artışın miktarını hekiminiz belirler.
• İlacı aç karnına almaya devam edin. Gebelik vitaminlerini ve demir ilaçlarını levotiroksinden en az 4 saat ara ile alın. Ayrıntılar: Levotiroksin ile Etkileşen İlaçlar ve Besinler

Ayrıntılar: Levotiroksin

Takip

• Gebeliğin ilk yarısında TSH genellikle her 4 haftada bir ölçülür.
• Gebeliğin ortasından sonra daha seyrek kontrol yeterli olabilir; en az bir kez gebeliğin 30. haftası civarında kontrol önerilir.
• Hedef, TSH’nin gebelik referans aralığının alt yarısında tutulmasıdır.

Bulantı ve kusma

Gebeliğin ilk aylarında şiddetli bulantı ve kusma varsa, ilacı kustuktan sonra tekrar almanız gerekip gerekmediğini hekiminize danışın. Kusma uzun sürerse ilacın emilimi etkilenebilir.

Doğumdan sonra

• Gebelikten önce levotiroksin kullanan kadınlarda doğumdan hemen sonra doz genellikle gebelik öncesi doza düşürülür.
• Gebelikte tanı alan ve düşük dozla tedavi edilen kadınlarda doğumdan sonra ilacın kesilip yeniden değerlendirilmesi düşünülebilir.
• Doğumdan yaklaşık 6 hafta sonra TSH kontrolü yapılır.
• Anti-TPO pozitif kadınlarda doğum sonrası tiroidit açısından dikkatli olunmalıdır. Ayrıntılar: Doğum Sonrası Tiroidit
• Levotiroksin emzirme döneminde güvenle kullanılabilir. Ayrıntılar: Emzirme Döneminde Tiroid İlaçları ve Tetkikler

Sık Sorulan Sorular

Gebelikte levotiroksin bebeğime zarar verir mi?
Hayır. Levotiroksin vücudun kendi hormonunun aynısıdır. Tedavi edilmeyen hipotiroidi bebek için risk oluşturur, ilacın kendisi değil.

Gebeliğim boyunca dozum değişecek mi?
Büyük olasılıkla evet. Hormon ihtiyacı özellikle gebeliğin ilk yarısında artar. Düzenli kontrollerle doz ayarlanır.

Gebelik vitaminimi tiroid ilacımla birlikte alabilir miyim?
Hayır. Gebelik vitaminlerindeki demir ve kalsiyum levotiroksin emilimini azaltır. En az 4 saat ara bırakın.

TSH’m 3 çıktı, bebeğim için tehlike var mı?
Bu değer gebelikte çoğu zaman normal sınırlar içindedir. Anti-TPO durumunuza ve hekiminizin değerlendirmesine göre takip veya tedavi kararı verilir.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Gebelik ve Doğum Sonrası Dönemde Tiroid Hastalıkları Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) Gebelikte ve Çocuklarda Subklinik Hipotiroidi Kılavuzu; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.