Tiroglossal Kanal Kisti

Tiroglossal kanal kisti, boynun orta hattında görülen ve doğumsal kökenli bir kisttir. Anne karnındaki gelişim sırasında tiroid bezi dil kökünden başlayarak boynun alt kısmındaki normal yerine doğru iner. Bu iniş sırasında oluşan ince kanal (tiroglossal kanal) normalde kendiliğinden kapanır. Kanalın bir bölümü açık kalırsa burada sıvı birikerek kist oluşabilir. Çocuklarda boynun orta hattındaki en sık doğumsal şişliklerden biridir, ancak yetişkin yaşta da ilk kez fark edilebilir.

Nasıl fark edilir?

Tipik olarak boynun ön ortasında, gırtlağın üstünde, dil kemiği (hyoid kemik) düzeyine yakın, yuvarlak, ağrısız bir şişlik olarak görülür. En ayırt edici özelliği, yutkunurken ve dil dışarı çıkarıldığında yukarı doğru hareket etmesidir. Şişlik yıllarca fark edilmeden kalabilir ve çoğu zaman bir üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası büyüyünce dikkat çeker.

Belirtiler ve komplikasyonlar

• Boyun ortasında yumuşak, hareketli şişlik
• Enfeksiyon geliştiğinde kızarıklık, ağrı, hassasiyet ve hızla büyüme
• Tekrarlayan enfeksiyonlar sonrası cilde açılan ve akıntı yapan fistül
• Büyük kistlerde nadiren yutma güçlüğü veya boğazda dolgunluk hissi

Kist ağız boşluğuyla bağlantılı olabildiği için enfeksiyona yatkındır. Enfekte kistin iğneyle veya kesiyle gelişigüzel boşaltılması sonraki ameliyatı zorlaştırabileceğinden, enfeksiyon döneminde genellikle önce antibiyotik tedavisi uygulanır.

Tanı nasıl konur?

Muayene bulguları çoğu zaman tanıyı büyük ölçüde düşündürür. Boyun ultrasonu ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir; kistin yapısını ve dil kemiği ile ilişkisini gösterir. Ultrasonda ayrıca normal yerinde tiroid bezinin bulunup bulunmadığı mutlaka kontrol edilir. Nadiren şişlik olarak görülen yapı, vücuttaki tek çalışan tiroid dokusu (ektopik tiroid) olabilir ve bunun çıkarılması kalıcı hipotiroidiye yol açar.

Gerekli görülürse TSH testi, tiroid sintigrafisi, tomografi veya MR istenebilir. Yetişkinlerde kist içinde katı bölüm varsa ince iğne biyopsisi de düşünülebilir.

Tedavi: Sistrunk ameliyatı

Tiroglossal kanal kisti ilaçla kaybolmaz; tekrarlayan enfeksiyon riski nedeniyle tedavisi genellikle cerrahidir. Standart yöntem Sistrunk ameliyatıdır. Bu ameliyatta yalnızca kist değil, kanalın kalıntıları ve dil kemiğinin orta bölümü de birlikte çıkarılır. Sadece kistin çıkarılması tekrarlama olasılığını belirgin şekilde artırdığı için bu kapsamlı yaklaşım tercih edilir.

Ameliyat en uygun şekilde enfeksiyonun olmadığı sakin bir dönemde planlanır. Çoğu kişi kısa bir hastanede kalış süresi sonrasında normal yaşamına dönebilir; dil kemiğinin orta parçasının çıkarılması yutma veya konuşmayı kalıcı olarak etkilemez.

Kanser riski var mı?

Tiroglossal kanal kistlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Kist duvarında tiroid dokusu bulunabildiğinden çok nadir olarak bu dokudan kanser gelişebilir; bunların çoğu papiller tiroid kanseri tipindedir ve genellikle iyi seyirlidir. Bu olasılık nedeniyle çıkarılan kist her zaman patolojik incelemeye gönderilir.

Çocuklarda ve yetişkinlerde yaklaşım

Çocuklarda tanı genellikle okul öncesi ya da okul çağında konur ve değerlendirme çoğunlukla çocuk cerrahisi veya kulak burun boğaz uzmanlarınca yapılır. Yetişkinlerde ise tiroid işlevi ve olası tiroid hastalıkları açısından endokrinoloji değerlendirmesi de yararlı olabilir. Boyun ortasında yeni fark edilen her şişlik, nedeni netleşene kadar bir hekim tarafından incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Tiroglossal kanal kisti tiroid hastalığı mıdır? Tiroidin gelişimiyle ilişkili doğumsal bir kalıntıdır; tiroid bezinin çalışmasını genellikle etkilemez, ancak değerlendirmede normal tiroid dokusunun varlığı kontrol edilir.

Ameliyat olmazsam ne olur? Kist kendiliğinden kaybolmaz ve tekrarlayan enfeksiyon riski taşır. Enfeksiyonlar sonrası ameliyat daha zor hale gelebileceği için sakin dönemde ameliyat genellikle önerilir.

Sistrunk ameliyatından sonra kist tekrarlar mı? Tekrarlama olasılığı düşüktür; dil kemiğinin orta kısmının da çıkarılması bu riski belirgin şekilde azaltır.

İlgili sayfalar: Tiroid bezi nedir, Boyunda şişlik neden olur, Çocuklarda tiroid, Konjenital hipotiroidi, Tiroid ultrasonu, Tiroid sintigrafisi, Papiller tiroid kanseri, Tiroid kisti.