Tiroid Sintigrafisi: Ne Zaman Gerekir, Nasıl Yapılır?

Tiroid sintigrafisi, çok az miktarda radyoaktif madde kullanılarak tiroid bezinin nasıl çalıştığını gösteren bir nükleer tıp incelemesidir. Ultrason bezin yapısını gösterirken, sintigrafi bezin hangi bölgelerinin aktif olduğunu gösterir. Özellikle hipertiroidinin nedenini bulmada ve TSH’si düşük olan hastalarda nodüllerin değerlendirilmesinde kullanılır.

Nasıl yapılır?

• Damardan çok az miktarda radyoaktif madde (genellikle teknesyum) enjekte edilir. Bazı merkezlerde ağızdan radyoaktif iyot da kullanılabilir.
• Belirli bir süre beklendikten sonra boynunuz gama kamera adı verilen bir cihazla görüntülenir.
• İnceleme sırasında hareketsiz kalmanız gerekir. Ağrı yoktur.
• İşlem süresi kullanılan maddeye göre değişir; teknesyumla genellikle kısa sürer.

Kullanılan radyasyon dozu düşüktür ve tanı amaçlıdır; radyoaktif iyot tedavisiyle karıştırılmamalıdır.

Hazırlık

Sintigrafi sonucunu etkileyebilecek bazı durumlar vardır. İnceleme öncesinde hekiminize ve nükleer tıp birimine şunları mutlaka bildirin:

• İyotlu kontrast madde ile yapılan tomografi veya anjiyografi: Son haftalarda veya aylarda bu tür bir inceleme yaptırdıysanız sintigrafi sonucu yanıltıcı olabilir.
• Amiodaron kullanımı
• Yüksek iyot içeren takviyeler veya yosun ürünleri
• Levotiroksin veya antitiroid ilaç kullanımı: Bazı durumlarda inceleme öncesinde belirli bir süre ilaca ara verilmesi istenebilir. Bunu kendiniz yapmayın, hekiminizin talimatına uyun.
• Gebelik ihtimali
• Emzirme

Gebelik ve emzirme

• Gebelikte sintigrafi yapılmaz. Doğurganlık çağındaki kadınlarda inceleme öncesinde gebelik olmadığından emin olunur.
• Emziren annelerde sintigrafi genellikle ertelenir veya mümkünse başka yöntemler tercih edilir. Zorunluysa, kullanılan maddeye göre emzirmeye belirli bir süre ara verilmesi ve bu süre içinde sütün sağılıp dökülmesi önerilir. Süreyi nükleer tıp uzmanınız belirler.
• İnceleme sonrası kısa bir süre küçük çocuklar ve gebelerle uzun süreli yakın temastan kaçınmanız önerilebilir.

Sintigrafi ne zaman istenir?

1. Hipertiroidinin nedenini bulmak için

• Graves hastalığı: Bezin tamamında yaygın ve artmış tutulum görülür.
• Toksik nodüler guatr ve toksik adenom: Bir veya birkaç nodülde yoğun tutulum, bezin geri kalanında baskılanma görülür. Ayrıntılar: Toksik Nodüler Guatr ve Toksik Adenom
• Tiroiditler: Bezde tutulum çok azalmıştır. Bu bulgu, hormon yüksekliğinin bezin fazla üretiminden değil, iltihabi sızıntıdan kaynaklandığını gösterir. Ayrıntılar: Subakut Tiroidit, Sessiz

TRAb testi pozitif olan ve tablosu tipik olan Graves hastalarında sintigrafiye her zaman gerek yoktur. Ayrıntılar: TRAb Testi

2. TSH’si düşük olan hastalarda nodül değerlendirmesi

• Sıcak nodül: Fazla çalışan nodüldür. Kanser ihtimali çok düşüktür ve genellikle biyopsi gerekmez.
• Soğuk nodül: Çevresine göre az çalışan nodüldür. Soğuk nodüllerin büyük çoğunluğu da iyi huyludur; ancak ultrason özelliklerine göre biyopsi gerekebilir.

TSH’si normal veya yüksek olan hastalarda nodül değerlendirmesi için sintigrafi genellikle gerekmez; ultrason ve gerekirse biyopsi yeterlidir. Ayrıntılar: Tiroid Nodülü

3. Radyoaktif iyot tedavisi planlaması

Tedavi öncesinde bezin iyot tutma kapasitesi ölçülerek tedavi planlamasına yardımcı olunabilir. Ayrıntılar: Radyoaktif İyot Tedavisi

4. Diğer durumlar

• Dil kökünde veya göğüs içinde yerleşmiş tiroid dokusunun gösterilmesi
• Bebeklerde doğumsal hipotiroidinin nedeninin araştırılması (seçilmiş durumlarda). Ayrıntılar: Konjenital Hipotiroidi

Tiroid kanseri takibinde tüm vücut taraması

Tiroid kanseri ameliyatı ve radyoaktif iyot tedavisi sonrası, kalıntı veya yayılmış hastalığı araştırmak için radyoaktif iyotla tüm vücut taraması yapılabilir. Bu, boyun sintigrafisinden farklı bir incelemedir ve özel hazırlık gerektirir (düşük iyotlu beslenme, TSH’nin yükseltilmesi).

Sık Sorulan Sorular

Sintigrafi zararlı mı?
Kullanılan radyasyon dozu düşüktür ve tanı amaçlıdır. Gebelik dışında genellikle güvenli kabul edilir.

Sıcak nodül tehlikeli mi?
Kanser açısından genellikle değildir. Ancak fazla hormon üretiyorsa hipertiroidiye yol açabilir ve tedavi gerekebilir.

Soğuk nodülüm var, kanser miyim?
Soğuk nodüllerin çok büyük çoğunluğu iyi huyludur. Değerlendirme ultrason ve gerekirse biyopsiyle yapılır.

Ultrason varken neden sintigrafi isteniyor?
Çünkü ultrason bezin yapısını, sintigrafi ise çalışmasını gösterir. İki inceleme farklı soruları yanıtlar.

Kaynaklar: Avrupa Nükleer Tıp Derneği (EANM) Tiroid Sintigrafisi Uygulama Kılavuzu; Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipertiroidi ve Tiroid Nodülleri kılavuzları.