TRAb Testi (TSH Reseptör Antikoru): Ne Zaman ve Neden Bakılır?

TRAb, tiroid bezindeki TSH reseptörüne (TSH’nin bağlandığı yere) karşı gelişen antikorların genel adıdır. Bu antikorlar, Graves hastalığının asıl nedenidir. TRAb testi Graves hastalığının tanısında, tedavi takibinde ve gebelikte bebeğin korunmasında önemli bir yere sahiptir.

TRAb türleri

TSH reseptörüne bağlanan antikorlar farklı etkiler gösterebilir:

• Uyarıcı antikorlar (TSI): Reseptörü uyararak tiroidin fazla hormon üretmesine neden olur. Graves hastalığındaki antikorlar çoğunlukla bu türdendir.
• Bloke edici antikorlar: Reseptörü kapatarak tiroidin çalışmasını engeller. Nadir de olsa hipotiroidiye yol açabilir.
• Nötr antikorlar: Belirgin bir etki göstermez.

Laboratuvarlarda kullanılan yaygın TRAb testleri, antikorun uyarıcı mı yoksa bloke edici mi olduğunu ayırt etmez; reseptöre bağlanan antikorların toplam miktarını ölçer. Bazı merkezlerde yalnızca uyarıcı antikorları ölçen testler de bulunur.

TRAb ne zaman istenir?

1. Hipertiroidinin nedenini bulmak için

TSH düşük ve tiroid hormonları yüksekse, TRAb pozitifliği Graves hastalığını gösterir. Modern testler bu konuda oldukça güvenilirdir. Bu sayede birçok hastada sintigrafiye gerek kalmadan tanı konabilir.

TRAb negatifse toksik nodüler guatr, tiroidit veya diğer nedenler araştırılır. Ayrıntılar: Hipertiroidi, Graves Hastalığı

2. Graves tedavisinin sonucunu öngörmek için

• Antitiroid ilaç tedavisinin sonunda TRAb normale dönmüşse hastalığın sakinleşme (remisyon) ihtimali daha yüksektir.
• Tedavi sonunda TRAb hâlâ yüksekse ilaç kesildiğinde hastalığın tekrarlama riski fazladır. Bu durumda tedavinin uzatılması veya kalıcı tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
• Tanı anında çok yüksek TRAb düzeyleri, hastalığın daha zor kontrol edileceğine işaret edebilir.

3. Graves göz hastalığında

Yüksek TRAb düzeyleri, göz hastalığının daha ağır seyretme riskiyle ilişkilidir. Ayrıntılar: Graves Göz Hastalığı

4. Gebelikte

Bu, TRAb testinin en kritik kullanım alanlarından biridir. TRAb plasentadan geçerek bebeğin tiroidini etkileyebilir. Annede yüksek TRAb varsa bebekte:

• Anne karnında veya doğumdan sonra hipertiroidi (fetal veya neonatal hipertiroidi) gelişebilir.
• Nadiren bloke edici antikorlar nedeniyle hipotiroidi görülebilir.

Bu nedenle TRAb gebelikte şu kadınlarda ölçülür:

• Halen Graves hastalığı olanlar
• Geçmişte Graves nedeniyle radyoaktif iyot veya ameliyat tedavisi almış olanlar. Bu kadınların tiroidi artık olmasa veya çalışmasa bile kanlarındaki antikorlar yıllarca devam edebilir ve bebeği etkileyebilir.
• Daha önce hipertiroidili bebek doğurmuş olanlar

TRAb genellikle gebeliğin başında ölçülür. Yüksekse gebeliğin ortasında ve son döneminde tekrar ölçülür. Yüksek düzeylerde bebeğin kalp hızı ve büyümesi daha yakından izlenir ve doğumdan sonra bebek tiroid açısından değerlendirilir.

Ayrıntılar: Gebelikte Hipertiroidi

5. Doğum sonrası dönemde

Doğumdan sonra gelişen hipertiroidinin Graves hastalığı mı yoksa doğum sonrası tiroidit mi olduğunu ayırt etmek için kullanılır. Ayrıntılar: Doğum Sonrası Tiroidit

Sonuçların yorumu

• Pozitif: Graves hastalığı (hipertiroidi varsa) veya geçmiş Graves öyküsü
• Negatif: Graves dışı nedenler düşünülür; ancak Graves hastalarının küçük bir kısmında, özellikle hafif hastalıkta, test negatif çıkabilir.
• Düşük pozitif: Klinik tabloyla birlikte değerlendirilir. Hashimoto hastalarında da düşük düzeyde pozitiflik görülebilir.

Referans aralıkları kullanılan yönteme göre değişir.

Sık Sorulan Sorular

Graves tedavim bitti, TRAb’ım normale döndü. Hastalık bir daha gelir mi?
Remisyon ihtimaliniz yüksektir, ancak hastalık yıllar sonra bile tekrarlayabilir. Düzenli kontrol önemlidir.

Yıllar önce radyoaktif iyot aldım, gebeyim. TRAb’a neden bakılıyor?
Çünkü antikorlar tiroidiniz tedavi edilmiş olsa bile kanınızda kalabilir ve bebeğinizin tiroidini etkileyebilir.

TRAb yüksekliği bebeğime zarar verir mi?
Yüksek düzeylerde risk vardır, ancak yakın takip ve gerektiğinde tedaviyle bu risk büyük ölçüde yönetilebilir.

TRAb ne sıklıkla ölçülmeli?
Tanı anında, antitiroid tedavinin sonunda, gebelikte ve gerektiğinde. Tedavi sırasında sık ölçüm genellikle gerekmez.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipertiroidi Kılavuzu; Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Gebelikte Tiroid Hastalıkları Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) Graves Hipertiroidisi Kılavuzu.