Subakut Tiroidit (De Quervain Tiroiditi): Ağrılı Tiroid İltihabı

Subakut tiroidit, tiroid bezinin genellikle bir viral enfeksiyondan sonra iltihaplanmasıyla ortaya çıkan, ağrılı bir hastalıktır. Tıbbi literatürde “de Quervain tiroiditi” veya “granülomatöz tiroidit” olarak da geçer. Kendini sınırlayan bir hastalıktır; yani çoğu hastada birkaç ay içinde kendiliğinden düzelir.

Neden olur?

Subakut tiroiditin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, çoğu zaman bir üst solunum yolu enfeksiyonundan birkaç hafta sonra ortaya çıkması viral bir tetikleyiciyi düşündürür. Kabakulak, grip ve diğer solunum yolu virüslerinden sonra, ayrıca COVID-19 enfeksiyonu sonrasında da bildirilmiştir. Çok nadir olarak aşılardan sonra da görülebilir.

Kadınlarda, özellikle 30–50 yaşları arasında daha sık görülür. Yaz ve sonbahar aylarında artış gösterebilir.

Belirtileri

• Boyunda ağrı: En belirgin şikâyettir. Ağrı genellikle tiroid bezinin üzerindedir ve kulağa, çeneye veya boğaza yayılabilir. Bir taraftan başlayıp diğer tarafa geçebilir.
• Boyuna dokunulduğunda hassasiyet
• Yutkunurken ağrı
• Ateş, halsizlik, kas ağrıları
• İltihaplanan bezden kana sızan hormonlara bağlı çarpıntı, terleme, titreme, sinirlilik

Ağrı bazen diş ağrısı, kulak iltihabı veya boğaz enfeksiyonu sanılabilir.

Hastalığın evreleri

Subakut tiroidit genellikle üç evreden geçer:

1. Tirotoksik evre (2–8 hafta): İltihaplanan bezden depolanmış hormonlar kana sızar. Hipertiroidi belirtileri görülür.
2. Hipotiroid evre (birkaç hafta–birkaç ay): Bezdeki hormon depoları tükendiği için geçici olarak hormon eksikliği gelişebilir. Herkeste bu evre görülmez.
3. İyileşme evresi: Bez yeniden normal çalışmaya başlar.

Hastaların büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Küçük bir kısmında ise kalıcı hipotiroidi gelişebilir.

Tanı

• Kan testleri: Başlangıçta TSH düşük, serbest T4 yüksektir.
• Sedimantasyon ve CRP: Belirgin şekilde yüksektir. Bu bulgu tanıda çok yol göstericidir.
• Tiroid ultrasonu: Ağrılı bölgelerde düzensiz koyu alanlar görülebilir. Ayrıntılar: Tiroid Ultrasonu
• Radyoaktif iyot tutulumu veya sintigrafi: Çok düşük tutulum görülür. Bu bulgu, hormonların yüksek olmasının nedeninin Graves hastalığı değil tiroidit olduğunu gösterir. Ayrıntılar: Tiroid Sintigrafisi

Çoğu zaman boyun ağrısı, yüksek sedimantasyon ve düşük TSH birlikteliği tanı için yeterlidir.

Tedavi

Subakut tiroiditte tiroid bezi fazla hormon üretmediği için, Graves hastalığında kullanılan antitiroid ilaçlar (metimazol, PTU) işe yaramaz ve kullanılmamalıdır.

Tedavi belirtileri hafifletmeye yöneliktir:

• Ağrı ve iltihap için: Hafif ve orta şiddetli vakalarda steroid olmayan ağrı kesici ve iltihap gidericiler kullanılır.
• Şiddetli ağrı veya yanıt alınamayan durumlarda: Kortizon (steroid) tedavisi verilir ve genellikle şikâyetleri hızla geçirir. İlaç birkaç hafta içinde yavaş yavaş azaltılarak kesilir. Doz azaltılırken ağrı tekrarlayabilir.
• Çarpıntı ve titreme için: Beta bloker ilaçlar kullanılabilir.
• Hipotiroid evrede: Belirtiler belirginse geçici olarak levotiroksin verilebilir. Bu evre çoğu zaman kendiliğinden düzeldiği için tedavi birkaç ay sonra yeniden değerlendirilir.

Tüm ilaçların doz ve süresi hekim tarafından belirlenir.

Takip

Belirtiler geçtikten sonra tiroid fonksiyonlarının birkaç ay boyunca kontrol edilmesi, olası kalıcı hipotiroidinin fark edilmesi açısından önemlidir. Hastalığın tekrarlaması nadirdir.

Sık Sorulan Sorular

Subakut tiroidit bulaşıcı mı?
Hayır. Tetikleyici bir virüs olsa da tiroidit kendisi bulaşıcı değildir.

Antibiyotik gerekir mi?
Hayır. Subakut tiroidit bakteriyel bir enfeksiyon değildir. Tiroidin bakteriyel iltihabı (akut süpüratif tiroidit) çok nadir ve farklı bir hastalıktır.

Kalıcı tiroid hastası olur muyum?
Çoğu kişi tamamen iyileşir. Küçük bir kısmında kalıcı hipotiroidi gelişebilir; bu nedenle takip önemlidir.

Ağrım geçti ama hâlâ yorgunum, neden?
Hipotiroid evrede olabilirsiniz. Tiroid testlerinizi kontrol ettirmeniz uygun olur.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipertiroidi ve Tirotoksikozun Diğer Nedenleri Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.