Amiodaron ve Tiroid: Kalp İlacının Tiroide Etkileri

Amiodaron, kalp ritim bozukluklarının tedavisinde kullanılan etkili bir ilaçtır. Ancak yapısında çok yüksek miktarda iyot bulunduğu ve tiroid hormonlarına benzer bir yapıya sahip olduğu için tiroid fonksiyonlarını sık olarak etkiler. Amiodaron kullanan hastaların önemli bir kısmında tiroid testlerinde değişiklik görülür; bir kısmında ise tedavi gerektiren hipotiroidi veya hipertiroidi gelişir.

Amiodaron tiroidi neden etkiler?

• Yüksek iyot içeriği: Tek bir amiodaron tableti, günlük iyot ihtiyacının çok katı kadar iyot içerir. Bu aşırı iyot tiroidin çalışmasını bozabilir.
• Doğrudan etki: Amiodaron tiroid hücrelerine doğrudan zarar verebilir ve iltihaba yol açabilir.
• Hormon dönüşümüne etki: T4’ün T3’e dönüşümünü azaltır.
• Uzun etki süresi: Amiodaron vücutta yağ dokusunda birikir ve ilaç kesildikten sonra aylarca vücutta kalabilir. Bu nedenle tiroid üzerindeki etkileri ilaç bırakıldıktan sonra da sürebilir veya ortaya çıkabilir.

Tedavinin başında görülen değişiklikler

Amiodarona başlandıktan sonraki ilk aylarda tiroid testlerinde geçici değişiklikler görülebilir: TSH hafifçe yükselebilir, serbest T4 hafifçe artabilir, T3 düşebilir. Bu değişiklikler genellikle zararsızdır ve tedavi gerektirmez.

Amiodarona bağlı hipotiroidi

• Daha çok iyot alımının yeterli olduğu bölgelerde ve Hashimoto tiroiditi (anti-TPO pozitifliği) olanlarda görülür.
• Kadınlarda daha sıktır.
• Tedavisi kolaydır: Amiodaron kesilmeden levotiroksin tedavisi başlanır.

Ayrıntılar: Hipotiroidi, Levotiroksin

Amiodarona bağlı tirotoksikoz (hormon yüksekliği)

Daha karmaşık ve tedavisi daha zor bir durumdur. İki tipi vardır:

Tip 1

• Daha önce nodüler guatrı veya gizli Graves hastalığı olan kişilerde görülür.
• Amiodarondaki yüksek iyot, tiroidin aşırı hormon üretmesine neden olur.
• Tedavide antitiroid ilaçlar kullanılır. Bez iyotla dolu olduğu için tedaviye yanıt yavaş olabilir.

Tip 2

• Önceden sağlıklı olan tiroid bezinde görülür.
• Amiodaronun doğrudan zararlı etkisiyle bez iltihaplanır ve depolanmış hormonlar kana sızar (bir tür tiroidit).
• Tedavide kortizon kullanılır. Antitiroid ilaçlar genellikle etkisizdir.

Bazı hastalarda iki tip birlikte bulunabilir (karışık form). Tipin belirlenmesi için tiroid ultrasonu (Doppler ile), antikor testleri ve klinik değerlendirme kullanılır. Sintigrafi, bezdeki yüksek iyot nedeniyle bu durumda genellikle yardımcı olmaz.

İlaç tedavisine yanıt vermeyen ağır vakalarda tiroid ameliyatı gerekebilir.

Belirtiler

Amiodaron ritim bozukluğunu baskıladığı ve kalp hızını yavaşlattığı için, hipertiroidinin tipik belirtileri (çarpıntı gibi) belirgin olmayabilir. Şu belirtilere dikkat edilmelidir:

• Daha önce kontrol altında olan ritim bozukluğunun yeniden ortaya çıkması
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Halsizlik, kas güçsüzlüğü
• Terleme, sıcağa tahammülsüzlük
• Kalp yetmezliğinde kötüleşme

Amiodaronu bırakmalı mıyım?

Amiodaronu kendi başınıza kesmeyin. Amiodaron genellikle ciddi ritim bozuklukları için verilen ve yerine konması zor bir ilaçtır.

• Hipotiroidi gelişirse genellikle ilaca devam edilir ve levotiroksin eklenir.
• Tirotoksikoz gelişirse ilacın kesilip kesilmeyeceğine kardiyolog ve endokrinolog birlikte karar verir. İlaç kesilse bile vücutta uzun süre kaldığı için tiroid üzerindeki etkileri hemen geçmez.

Takip

• Amiodarona başlamadan önce TSH, serbest T4 ve tercihen anti-TPO ölçülür, gerekirse tiroid ultrasonu yapılır.
• Tedavi sırasında tiroid testleri genellikle 3–6 ayda bir kontrol edilir.
• İlaç kesildikten sonra da bir süre takip sürdürülür.

Sık Sorulan Sorular

Amiodaron kullanıyorum ve TSH’m hafif yüksek, tiroid hastası mı oldum?
Tedavinin başında hafif değişiklikler sık görülür ve çoğu zaman geçicidir. Değerler belirgin şekilde yüksekse veya devam ederse tedavi gerekebilir.

Amiodaronu bıraktım, tiroid sorunum neden geçmedi?
Amiodaron vücutta aylarca kalabildiği için etkileri ilaç bırakıldıktan sonra da sürebilir.

Amiodaron kullanırken iyotlu tuz kullanmalı mıyım?
Amiodaron zaten çok yüksek miktarda iyot içerir. Normal tuz kullanımı genellikle fark yaratmaz, ancak ek iyot takviyelerinden kaçınılmalıdır.

Tiroid hastasıyım, amiodaron kullanabilir miyim?
Gerekli durumlarda kullanılabilir, ancak daha yakın takip gerekir. Hekiminizi tiroid hastalığınız hakkında bilgilendirin.

Kaynaklar: Avrupa Tiroid Derneği (ETA) Amiodarona Bağlı Tiroid Fonksiyon Bozukluğu Kılavuzu; Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipertiroidi Kılavuzu; Avrupa Kardiyoloji Derneği önerileri.