Tiroid Muayenesi Nasıl Yapılır?

Tiroid hastalıklarının değerlendirilmesi; hastanın öyküsünün dinlenmesi, fizik muayene, kan testleri ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleriyle yapılır. Fizik muayene basit ama değerli bilgiler veren bir adımdır. Bu sayfada tiroid muayenesinde hekimin neleri değerlendirdiğini ve muayeneye nasıl hazırlanabileceğinizi anlatıyoruz.

Öykü (anamnez)

Muayeneden önce hekim size şu konularda sorular sorar:

• Şikâyetleriniz ve ne zamandır sürdüğü
• Kilo değişiklikleri
• Enerji düzeyi, uyku, ruh hali
• Sıcak-soğuk tahammülü
• Bağırsak alışkanlıkları
• Adet düzeni (kadınlarda)
• Boyunda şişlik, yutma güçlüğü, ses değişikliği
• Gözlerde değişiklik
• Kullandığınız ilaçlar ve takviyeler
• Ailede tiroid hastalığı
• Çocuklukta boyna ışın tedavisi öyküsü
• Gebelik veya gebelik planı

Boyun muayenesi

Bakı (inspeksiyon)

• Hekim önce boynunuza karşıdan ve yandan bakar.
• Sizden başınızı hafifçe geriye atmanız ve bir yudum su içmeniz istenebilir. Tiroid bezi yutkunurken yukarı-aşağı hareket eder; bu sırada büyümüş bez veya nodül daha kolay görülebilir.

Elle muayene (palpasyon)

• Hekim genellikle arkanızda veya önünüzde durarak parmaklarıyla tiroid bezini hisseder.
• Yine yutkunmanız istenebilir.
• Hekim şunları değerlendirir:
  • Bezin büyüklüğü
  • Kıvamı (yumuşak, sert, lastik kıvamında)
  • Yüzeyi (düzgün, düzensiz)
  • Nodül varlığı, sayısı ve büyüklüğü
  • Hassasiyet (ağrılı olup olmadığı)
  • Bezin çevre dokulara yapışık olup olmadığı

Lenf bezleri

Boynun yan taraflarındaki ve köprücük kemiği üstündeki lenf bezleri elle kontrol edilir.

Diğer boyun bulguları

• Soluk borusunun ortada olup olmadığı
• Büyük guatrlarda, kollar başın üzerine kaldırıldığında yüzde kızarma veya nefes darlığı olup olmadığı

Diğer muayene bulguları

Göz

Graves hastalığı şüphesinde:

• Göz kapaklarının geri çekilmesi
• Gözlerin öne çıkması
• Göz hareketleri
• Göz çevresinde şişlik ve kızarıklık

Ayrıntılar: Graves Göz Hastalığı

Kalp ve dolaşım

• Nabız hızı ve ritmi
• Tansiyon

Ayrıntılar: Tiroid ve Kalp Ritmi, Tiroid ve Tansiyon

Eller

• İnce titreme (hipertiroidi)
• Cilt sıcaklığı ve nemi
• Tırnak değişiklikleri

Cilt ve saç

Ayrıntılar: Tiroid ve Cilt Kuruluğu, Tiroid ve Saç Dökülmesi

Refleksler

Diz veya ayak bileği refleksleri kontrol edilebilir. Hipotiroidide reflekslerin gevşeme evresi yavaşlar, hipertiroidide refleksler canlıdır.

Kas gücü

Hipertiroidide uyluk ve omuz kaslarında güçsüzlük olup olmadığı değerlendirilebilir.

Muayenenin sınırlılıkları

• Küçük nodüller elle hissedilemeyebilir.
• Kısa ve kalın boyunlu kişilerde muayene zorlaşabilir.
• Muayene tek başına nodülün iyi veya kötü huylu olduğunu söyleyemez.

Bu nedenle muayeneyle şüpheli bir bulgu saptandığında ultrason ve kan testleri istenir. Ayrıntılar: Tiroid Ultrasonu, TSH Testi

Muayeneye giderken

• Önceki tahlil, ultrason ve biyopsi sonuçlarınızı yanınıza alın.
• Kullandığınız tüm ilaç ve takviyelerin listesini hazırlayın.
• Şikâyetlerinizi ve sorularınızı not alın.
• Boyun bölgesini kolayca açabileceğiniz rahat giysiler tercih edin.
• Kolye ve boyun takılarını çıkarın.

Ayrıntılar: Tiroid İçin Hangi Doktora Gidilir?

Sık Sorulan Sorular

Tiroid muayenesi ağrılı mı?
Hayır. Ancak subakut tiroidit gibi iltihabi durumlarda bez dokunmaya hassas olabilir.

Muayenede nodül hissedilmezse nodül yok mu demektir?
Hayır. Küçük nodüller elle hissedilemeyebilir.

Muayene için aç gelmeli miyim?
Muayene için gerekmez. Aynı gün tahlil yapılacaksa açlık gerekip gerekmediğini öğrenin. Ayrıntılar: Tiroid Tahlili Öncesi Aç Kalmak Gerekir mi?

Kendi boynumu evde kontrol edebilir miyim?
Basit bir kontrol yapabilirsiniz, ancak hekim muayenesinin yerini tutmaz. Ayrıntılar: Evde Boyun Kontrolü Nasıl Yapılır?

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) kılavuzları; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları; fizik muayene klinik ders kitapları.