Tiroid ve Kolesterol

Tiroid hormonları, karaciğerin kolesterolü kandan temizleme işlevini düzenler. Bu nedenle tiroidin az çalışması kolesterolü yükseltirken, fazla çalışması düşürebilir. Yüksek kolesterolün bilinen ve tedavi edilebilir nedenlerinden biri hipotiroidi olduğu için, kolesterol yüksekliği saptanan kişilerde tiroid testleri önemlidir.

Hipotiroidi kolesterolü nasıl yükseltir?

Tiroid hormonu, karaciğerdeki LDL (“kötü”) kolesterol reseptörlerinin sayısını artırır. Bu reseptörler kandaki LDL kolesterolü yakalayarak temizler. Tiroid hormonu azaldığında:

• Karaciğerdeki LDL reseptörleri azalır.
• Kandaki LDL kolesterol temizlenemez ve yükselir.
• Toplam kolesterol ve trigliserit düzeyleri de artabilir.

Kolesterol yüksekliğinin derecesi genellikle hipotiroidinin şiddetiyle ilişkilidir. Aşikar hipotiroidide belirgin yükseklikler görülebilir. Subklinik hipotiroidide etki daha hafiftir.

Ayrıntılar: Hipotiroidi, Subklinik Hipotiroidi

Hipertiroidi ve kolesterol

Fazla tiroid hormonu kolesterol yıkımını hızlandırır. Bu nedenle hipertiroidide kolesterol düzeyleri düşebilir. Hipertiroidi tedavi edildiğinde kolesterol normal ya da daha önceki seviyelerine döner. Daha önceden yüksek kolesterolü olan kişilerde hipertiroidi tedavisinden sonra kolesterolün yeniden kontrol edilmesi gerekir.

Ayrıntılar: Hipertiroidi

Tedaviyle kolesterol düşer mi?

• Aşikar hipotiroidinin levotiroksin ile tedavisi LDL kolesterolü genellikle anlamlı derecede düşürür.
• Bazı hastalarda tiroid tedavisi kolesterolü tamamen normale getirir ve kolesterol ilacına gerek kalmaz.
• Subklinik hipotiroidide tedavinin kolesterol üzerindeki etkisi daha sınırlıdır.
• Kolesterol yüksekliği tiroid tedavisine rağmen devam ediyorsa genetik yatkınlık, beslenme ve diğer nedenler değerlendirilir.

Kolesterol ilacı başlamadan önce tiroid testi

Güncel kolesterol kılavuzları, kolesterol yüksekliği saptanan kişilerde ikincil nedenlerin araştırılmasını önerir. Hipotiroidi bunların başında gelir. Bunun iki önemli nedeni vardır:

1. Gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak: Kolesterol yüksekliği yalnızca hipotiroidiye bağlıysa, tiroid tedavisi kolesterolü düşürebilir.
2. Kas yan etkilerini önlemek: Tedavi edilmemiş hipotiroidi, kolesterol düşürücü ilaçların (statinler) kas ağrısı ve kas hasarı yan etkilerinin riskini artırabilir. Ayrıntılar: Tiroid ve Kas-Eklem Ağrısı

Kalp sağlığı açısından önemi

Uzun süre tedavi edilmeyen hipotiroidi, kolesterol yüksekliği ve damar yapısındaki değişiklikler yoluyla kalp-damar hastalığı riskini artırabilir. Tiroid tedavisi bu riski azaltır. Ayrıntılar: Tiroid ve Kalp Ritmi

Kolesterol için genel öneriler

Tiroid tedavisinin yanı sıra kolesterol sağlığı için:

• Doymuş ve trans yağlardan zengin gıdaları sınırlayın.
• Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllardan zengin beslenin.
• Zeytinyağı, kuruyemiş ve balık gibi sağlıklı yağ kaynaklarını tercih edin.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın.
• Sağlıklı vücut ağırlığını koruyun.
• Sigarayı bırakın.

Ayrıntılar: Tiroid Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Not: Kolesterol düşürücü reçine grubu ilaçlar (kolestiramin, kolesevelam) levotiroksin emilimini azaltır. Bu ilaçları kullanıyorsanız levotiroksinle aranızda yeterli zaman bırakın. Ayrıntılar: Levotiroksin ile Etkileşen İlaçlar ve Besinler

Sık Sorulan Sorular

Kolesterolüm yüksek çıktı, tiroid testi yaptırmalı mıyım?
Evet, kolesterol yüksekliğinin değerlendirilmesinde tiroid testi önerilen testlerdendir.

Tiroid ilacıyla kolesterol ilacını birlikte kullanabilir miyim?
Evet. Statinler ile levotiroksin genellikle birlikte kullanılabilir. Reçine grubu ilaçlarda ise zaman aralığına dikkat edilmelidir.

Tiroid tedavisinden sonra kolesterol ilacımı bırakabilir miyim?
Kendi başınıza bırakmayın. Tiroid hormonlarınız dengeye geldikten sonra kolesterolünüz yeniden ölçülür ve hekiminiz karar verir.

Hipertiroidi tedavisinden sonra kolesterolüm yükseldi, neden?
Hipertiroidide düşük olan kolesterol, tedaviyle normale döner. Önceden yüksekse eski seviyesine çıkabilir.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) Hipotiroidi Kılavuzu; Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) ve Avrupa Ateroskleroz Derneği (EAS) Dislipidemi Kılavuzu; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları.