Tiroid Sözlüğü: Sık Kullanılan Terimler

Tiroid hastalıklarıyla ilgili tahlil sonuçlarında, ultrason ve biyopsi raporlarında ve hekim açıklamalarında birçok tıbbi terim geçer. Bu sözlükte en sık karşılaşılan terimlerin sade açıklamalarını bulabilirsiniz.

A

Ablasyon: Bir dokunun ısı, alkol veya radyoaktif iyotla yok edilmesi. Ayrıntılar: Radyofrekans Ablasyon

Agranülositoz: Kandaki savunma hücrelerinin ciddi şekilde azalması. Antitiroid ilaçların nadir ama ciddi bir yan etkisidir. Ayrıntılar: Antitiroid İlaçlar

Aktif izlem: Küçük ve düşük riskli tiroid kanserlerinde ameliyat yerine düzenli ultrasonla takip edilmesi.

Anaplastik kanser: Tiroid kanserlerinin en nadir ve en hızlı ilerleyen türü. Ayrıntılar: Anaplastik Tiroid Kanseri

Anti-TPO: Tiroid peroksidaz enzimine karşı antikor. Hashimoto’da sıklıkla pozitiftir. Ayrıntılar: Anti-TPO ve Anti-Tg Antikorları

Anti-Tg: Tiroglobuline karşı antikor.

Antitiroid ilaç: Tiroidin hormon üretimini azaltan ilaç (metimazol, PTU).

Atriyal fibrilasyon: Kalbin düzensiz ve hızlı atması. Hipertiroidinin önemli bir komplikasyonudur. Ayrıntılar: Tiroid ve Kalp Ritmi

B

Benign: İyi huylu.

Bethesda sınıflaması: Tiroid biyopsi sonuçlarının altı kategoride raporlanması. Ayrıntılar: Bethesda Sınıflaması

Biyotin: B7 vitamini. Yüksek dozları tiroid tahlillerini bozabilir. Ayrıntılar: Takviyeler ve Tiroid Tahlili

D

Diferansiye tiroid kanseri: Papiller ve folliküler kanserin ortak adı.

E

Ekojenite: Ultrasonda bir dokunun ne kadar açık veya koyu göründüğü.

Endokrinoloji: Hormon hastalıklarıyla ilgilenen tıp dalı.

F

Folliküler neoplazi: Biyopsiyle iyi veya kötü huylu ayrımı yapılamayan bir tümör türü (Bethesda IV).

G

Graves hastalığı: Hipertiroidinin en sık nedeni olan otoimmün hastalık. Ayrıntılar: Graves Hastalığı

Graves oftalmopatisi (orbitopatisi): Graves hastalığında gözlerin etkilenmesi. Ayrıntılar: Graves Göz Hastalığı

Guatr: Tiroid bezinin büyümesi. Ayrıntılar: Guatr Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Guatrojen: Tiroidin iyot kullanımını engelleyebilen madde. Ayrıntılar: Guatrojen Besinler

H

Hashimoto tiroiditi: Bağışıklık sisteminin tiroide saldırdığı kronik hastalık. Ayrıntılar: Hashimoto Tiroiditi Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Heterojen: Ultrasonda düzensiz, karışık görünüm.

Hipertiroidi: Tiroidin fazla çalışması. Ayrıntılar: Hipertiroidi

Hipoekoik: Ultrasonda çevresine göre koyu görünen.

Hipoparatiroidi: Paratiroid bezlerinin yetersizliği; kalsiyum düşüklüğüne yol açar. Tiroid ameliyatının olası komplikasyonudur.

Hipotiroidi: Tiroidin az çalışması. Ayrıntılar: Hipotiroidi

İ

İİAB (İnce iğne aspirasyon biyopsisi): Nodülden ince iğneyle hücre örneği alınması. Ayrıntılar: İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi

İstmus: Tiroidin iki lobunu birleştiren köprü kısmı.

İzoekoik: Ultrasonda çevresiyle aynı tonda görünen.

K

Kalsitonin: C hücrelerinden salgılanan hormon; medüller kanserin belirteci. Ayrıntılar: Kalsitonin Testi

Kistik nodül: Sıvı dolu nodül.

Konjenital hipotiroidi: Doğuştan tiroid yetersizliği. Ayrıntılar: Konjenital Hipotiroidi

L

Levotiroksin: Sentetik T4 hormonu; hipotiroidi tedavisinde kullanılan ilaç. Ayrıntılar: Levotiroksin

Lob: Tiroidin sağ ve sol yarılarından her biri.

Lobektomi: Tiroidin bir lobunun ameliyatla alınması.

M

Malign: Kötü huylu, kanser.

Medüller kanser: C hücrelerinden gelişen tiroid kanseri. Ayrıntılar: Medüller Tiroid Kanseri

Mikrokalsifikasyon: Ultrasonda görülen çok küçük noktasal kireçlenmeler; şüpheli bir bulgudur.

Mikrokarsinom: 1 cm’nin altındaki papiller tiroid kanseri.

Miksödem: Ağır hipotiroidide ciltte görülen şişlik. Miksödem koması ise hayati tehlike taşıyan bir acil durumdur.

N

Nodül: Tiroid içinde gelişen kitle. Ayrıntılar: Tiroid Nodülü

O

Otoimmün: Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırması.

Ö

Ötiroid: Tiroid fonksiyonlarının normal olması.

P

Papiller kanser: En sık görülen tiroid kanseri türü. Ayrıntılar: Papiller Tiroid Kanseri

Paratiroid bezleri: Tiroidin arkasında bulunan, kalsiyumu düzenleyen dört küçük bez.

PTU (Propiltiyourasil): Bir antitiroid ilaç.

R

Radyoaktif iyot: Hipertiroidi ve tiroid kanseri tedavisinde kullanılan radyoaktif madde. Ayrıntılar: Radyoaktif İyot Tedavisi

Remisyon: Hastalığın sakinleşmesi, belirtilerin ortadan kalkması.

S

Serbest T4 (sT4) / Serbest T3 (sT3): Kanda serbest halde dolaşan, etkin tiroid hormonları. Ayrıntılar: Serbest T4 ve Serbest T3 Testleri

Sintigrafi: Tiroidin çalışmasını gösteren nükleer tıp incelemesi. Ayrıntılar: Tiroid Sintigrafisi

Subklinik: Belirti vermeyen veya hafif; hormonların sınırda olduğu durum. Ayrıntılar: Subklinik Hipotiroidi, Subklinik Hipertiroidi

T

T3 (Triiyodotironin): Aktif tiroid hormonu.

T4 (Tiroksin): Tiroidin en çok ürettiği hormon.

TI-RADS: Nodüllerin ultrason görünümüne göre risk sınıflaması. Ayrıntılar: TI-RADS Nedir? Tiroid Nodülü Risk Sınıflaması

Tiroglobulin: Tiroid hücrelerinin ürettiği protein; kanser takibinde kullanılır. Ayrıntılar: Tiroglobulin Testi ve Tiroid Kanseri Takibi

Tiroidektomi: Tiroidin ameliyatla alınması. Ayrıntılar: Tiroid Ameliyatı

Tiroidit: Tiroid iltihabı.

Tirotoksikoz: Kanda tiroid hormonlarının yüksek olması.

Toksik nodül: Fazla hormon üreten nodül. Ayrıntılar: Toksik Nodüler Guatr ve Toksik Adenom

TRAb: TSH reseptör antikoru; Graves hastalığının nedeni. Ayrıntılar: TRAb Testi

TSH: Hipofizden salgılanan tiroid uyarıcı hormon. Ayrıntılar: TSH Testi

Sık Sorulan Sorular

Raporumda “ötiroid” yazıyor, ne demek?
Tiroid fonksiyonlarınızın normal olduğu anlamına gelir.

“Hipoekoik nodül” kanser mi demek?
Hayır. Koyu görünüm şüpheli özelliklerden biridir, ancak tek başına kanser anlamına gelmez.

“Benign” ne demek?
İyi huylu demektir.

“Remisyon” hastalığın tamamen geçtiği anlamına mı gelir?
Hastalığın sakinleştiği anlamına gelir. Bazı hastalıklarda ileride tekrarlama ihtimali olabilir.

Kaynaklar: Amerikan Tiroid Derneği (ATA) hasta bilgilendirme materyalleri; Avrupa Tiroid Derneği (ETA) kılavuzları; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği kılavuzu.